وَ نَجَّيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا
و برهانيديم از ان صاعقه آنان را كه گرويده بودند بصالح عليه السلام
وَ كانُوا يَتَّقُونَ
و بودند كه پرهيز مىكردند از شرك
وَ يَوْمَ يُحْشَرُ
و ياد كن آن روزى را كه حشر كرده شوند
أَعْداءُ اللَّهِ
دشمنان خداى تعالى
إِلَى النَّارِ
بسوى آتش دوزخ يعنى جمع كنند همه را
فَهُمْ يُوزَعُونَ
پس ايشان رانده شوند به دوزخ يا پيشينيان را نگاه دارند تا پسينيان برسند آنگاه همه را به دوزخ رانند
حَتَّى إِذا ما جاؤُها
تا وقتى كه بيايند به آتش
شَهِدَ عَلَيْهِمْ
گواهى دهند بر ايشان
سَمْعُهُمْ
گوشهاى ايشان آنچه شنيده باشند
وَ أَبْصارُهُمْ
و ديدههاى ايشان آنچه ديده باشند
وَ جُلُودُهُمْ
و پوستهاى ايشان يعنى جوارح ايشان و اول عضوى كه از ايشان تكلم كند ران چپ و كف دست راست بود و گفتهاند فروج ايشان گواهى دهند
بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
بهآنچه بودند كه عمل مىكردند
وَ قالُوا
و گويند كافران از روى تعجب يا توبيخ
لِجُلُودِهِمْ
مر اندامهاى خود را
لِمَ شَهِدْتُمْ
چرا گواهى داديد
عَلَيْنا
بر ما كه براى شما داورى مىكرديم و عذاب از شما مىداشتيم
قالُوا
گويند اعضاى ايشان كه ما را سرزنش مكنيد كه ما به اختيار خود ناطق نشديم بلكه
أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي
به سخن آورد ما را آن خداى كه بقدرت كامله خود
أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ
به سخن آورده است هر چيزى را كه سخن گويد
وَ هُوَ
و حال آنكه او
خَلَقَكُمْ
بيافريد شما را
أَوَّلَ مَرَّةٍ
نخستين بار و از عدم بوجود آورد
وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
و بسوى او بازگردانيده خواهيد شد شما براى جزا
وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ
و نبوديد شما كه پوشيده شويد يعنى مخفى مانيد
أَنْ يَشْهَدَ
از آنكه گواهى دهد
عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ
بر شما گوشهاى شما
وَ لا أَبْصارُكُمْ
و نه ديدههاى شما
وَ لا جُلُودُكُمْ
و نه اعضاى شما يعنى خواستيد كه پنهان شويد نتوانستيد و گمان نبرديد كه اعضاى شما بر شما گواهى دهند
وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ
و ليكن گمان داشتيد
أَنَّ اللَّهَ لا يَعْلَمُ
آن را كه خداى تعالى نداند
كَثِيراً مِمَّا تَعْمَلُونَ
بسيارى كه از آنچه مىكنيد در زاد المسير فرموده كه كفّار مىگفتند كه هر چه آشكارا مىكنيم خداى مىداند و آنچه پنهان از ما صادر مىشود بدان دانا نيست حق سبحانه فرمود -