يَوْمَ تُوَلُّونَ
روز كه برگردانيده شويد از موقف حساب و برويد
مُدْبِرِينَ
بازگشتگان از آنجا بسوى دوزخ
ما لَكُمْ
نباشد شما را
مِنَ اللَّهِ
از عذاب خداى تعالى
مِنْ عاصِمٍ
هيچ نگاهدارنده تواند شما را و پناه خود گرفتن
وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ
و هرك را فروگذارد خداى تعالى در ضلالت
فَما لَهُ
پس نيست مر او را
مِنْ هادٍ
هيچ راه نماينده كه به منزل مراد رساند
وَ لَقَدْ جاءَكُمْ يُوسُفُ
به درستى كه آمد بشما يوسف بن يعقوب عليه السلام
مِنْ قَبْلُ
پيش از موسى عليه السلام
بِالْبَيِّناتِ
به حجتهاى هويدا و گفتهاند كه فرعون موسى عليه السّلام همان فرعون زمان يوسف عليه السّلام بود و يوسف عليه السلام اسپ قيمتى كه او را بود بمرد به دعاى يوسف عليه السلام خدا زنده گردانيد فرعون بوى ايمان آورد و چون يوسف عليه السلام درگذشت فرعون از دين برگشت و تا زمان موسى عليه السلام عمر يافت پس مؤمن گفت كه يوسف ع پيش ازين آمد بشما معجزات روشن كه احياى فرس بود و شهادت طفل بر برائت او و بعضى گفتهاند فرعون زمان موسى عليه السلام از اولاد فرعون زمان يوسف عليه السلام بود و خدا يوسف بن ابراهيم بن يوسف بن يعقوب عليه السلام را به رسالت بوى فرستاد و بيست سال در ميان ايشان بود معجزات بديشان نمود و به دو نگرديدند پس مؤمن آل فرعون از ان خبر داد كه يوسف عليه السلام بشما آمد
فَما زِلْتُمْ
پس همواره بوديد
فِي شَكٍّ
در شك و گمان
مِمَّا جاءَكُمْ بِهِ
از آنچه آورده بود بشما از امر دين
حَتَّى إِذا هَلَكَ
تا آنگاه كه او درگذشت
قُلْتُمْ لَنْ يَبْعَثَ اللَّهُ
گفتيد برنخواهدانگيخت هرگز خداى تعالى
مِنْ بَعْدِهِ
از پس او
رَسُولًا
يعنى چون سخن اين رسول ص نشنيديم ديگرى نخواهد آمد از ترس آنكه قول او نيز رد كنيم
كَذلِكَ
همچنين
يُضِلُّ اللَّهُ
گمراه سازد خداى تعالى در بوادى طغيان
مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ
هر كه او از حد تجاوزكننده است در انكار
مُرْتابٌ
شكدارنده در آنچه معجزه ثابت شود پس صفت اهل اسراف و ارتياب مىفرمايد
الَّذِينَ يُجادِلُونَ
آنان كه جدال مىكنند با انبياء عليه السلام
فِي آياتِ اللَّهِ
در ابطال آيتهاى خداى تعالى و دفع آن
بِغَيْرِ سُلْطانٍ أَتاهُمْ
به غير از حجتى و برهانى كه آمده بديشان
كَبُرَ
بزرگ است جدال ايشان
مَقْتاً
از جهت بغض
عِنْدَ اللَّهِ
نزديك خداى تعالى
وَ عِنْدَ الَّذِينَ آمَنُوا
و نزديك آنان كه گرويدهاند يعنى خداى سخت دشمن مىدارد جدال ايشان را و مؤمنان نيز دشمن آنانند
كَذلِكَ
همچنين
يَطْبَعُ اللَّهُ
مهرى نهد خداى
عَلى كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍ
بر هر دل شخصى متكبر كه سر كشد از فرمانبردارى
جَبَّارٍ
خودكامه كه خود را از ديگران برتر داند پس در اثناى مواعظ حزقيل فرعون انديشه كرد كه ناگاه سخن او در مستمعان اثر كند وزير خود را طلبيد و خود را و مردم را به چيزى ديگر مشغول گردانند .