فَوَقاهُ اللَّهُ
پس نگاهداشت او را خداى تعالى
سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا
از بديهاى آنچه انديشيدند درباره وى
وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ
و فروگرفت بگرد كسان فرعون كه به قصد او رفته بودند
سُوءُ الْعَذابِ
بدى از عذاب به دنيا كه قتل است و گفتهاند مراد بآل فرعون همه قبطياناند و سوء العذاب غرق شدن ايشان است و بعضى برانند كه سوء العذاب آتش است چه بدل از ان آورده
النَّارُ
فراگرفت آل فرعون را سوء العذاب يعنى آتش
يُعْرَضُونَ
عرض كرده مىشوند
عَلَيْها
بر آتش دوزخ
غُدُوًّا وَ عَشِيًّا
بامداد و شبانگاه در عين المعانى فرموده كه جاى بودن ايشان در دوزخ بديشان درمىنمايند و ابن مسعود رضى اللّه تعالى فرمود كه ارواح فرعونيان درون مرغان سياه است و صبح و شام آتش را بر ايشان عرض مىكنند تا قيامت
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ
و روز كه قائم شود قيامت و ارواح ايشان بابدان بازآيد فرشتگان ايشان را گويند
أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ
درآييد اى كسان فرعون
أَشَدَّ الْعَذابِ
در سختترين عذابى كه عذاب جهنّم است و حفص رح بفتح همزه و كسر خا مىخواند يعنى خداى امر كند ملائكه را كه درآريد فرعونيان را بعذابى سختتر از آنچه در ان بودند
وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ
و ياد كن چون جدال و مخاصمه كنند دوزخيان
فِي النَّارِ
در آتش
فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ
پس گويند بيچارگان و زبونان قوم
لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
مر آنان را كه سركش و معظم بودند يعنى تابعان مر متبوعان را گويند
إِنَّا
به درستى كه ما
كُنَّا لَكُمْ
بوديم مر شما را
تَبَعاً
پى روان و فرمانبرداران در آنچه ما را دعوت كرديد از شرك و تكذيب انبياء عليهم السلام يعنى سبب دخول ما در دوزخ شما شديد
فَهَلْ أَنْتُمْ
پس آيا هستيد شما
مُغْنُونَ عَنَّا
دفعكنندگان از ما
نَصِيباً مِنَ النَّارِ
بهره از آتش
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
گويند آن كسانى كه سركشان بودند كه چه جاى اين سخن است
إِنَّا كُلٌّ فِيها
به درستى كه ما همه در دوزخيم چگونه عذاب از شما بازداريم و اگر ما را قدرت دفع بودى اوّل از نفس خود بازمىداشتيم
إِنَّ اللَّهَ
به درستى كه خداى تعالى
قَدْ حَكَمَ
بتحقيق حكم كرده است
بَيْنَ الْعِبادِ
ميان بندگان و هر يك را بجاى كه درخور او است فرستاده .