يا قَوْمِ
اى گروه من
لَكُمُ الْمُلْكُ الْيَوْمَ
مر شما را است بادشاهى امروز
ظاهِرِينَ
در حالتى كه غالبانيد بر بنى اسرائيل و برتر از ايشان
فِي الْأَرْضِ
در زمين مصر
فَمَنْ يَنْصُرُنا
پس كيست كه يارى دهد ما را و حمايت كند
مِنْ بَأْسِ اللَّهِ
از عذاب خداى تعالى
إِنْ جاءَنا
اگر بيايد بما پس قصد موسى ع مكنيد و دست ازو بازداريد
قالَ فِرْعَوْنُ
گفت فرعون مر آن مؤمن را كه از قتل موسى عليه السلام نهى مىكرد و جمعى ديگر را كه نزد وى حاضر بودند
ما أُرِيكُمْ إِلَّا ما أَرى
ننمودم شما را مگر آنچه من مىبينم يعنى بشما نمودم راه صواب در كشتن او و ديده بودم صلاحى در ان
وَ ما أَهْدِيكُمْ
و راه نمىنمايم شما را
إِلَّا سَبِيلَ الرَّشادِ
مگر راه راستى حزقيل كه اين سخن را استماع نمود و ديگرباره عرق محبتش در حركت آمد و بحر ايمان به جوشيدن آغاز كرده بتخويف قوم اشتغال نمود چنانچه حق سبحانه مىفرمايد
وَ قالَ الَّذِي آمَنَ
و گفت آن كسى كه ايمان آورده بود
يا قَوْمِ إِنِّي أَخافُ
اى گروه من به درستى كه من مىترسم
عَلَيْكُمْ
بر شما به جهت تكذيب موسى عليه السلام و تعرض او
مِثْلَ يَوْمِ الْأَحْزابِ
مانند روز لشكرها كه تكذيب رسل كردند مراد روز هلاك ايشان است آنكه تفصيل مىكند
مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍ
مانند حال گروه نوح عليه السلام كه بطوفان هلاك شدند
وَ عادٍ
و گروه عاد كه بباد صرصر مستاصل گشتند
وَ ثَمُودَ
و قوم ثمود كه به يك صيحه مردند
وَ الَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ
و مانند آنان كه از پس ايشان بودند چون اهل مؤتفكه كه شهر ايشان زير و زبر شد و چون اصحاب ايكه كه به عذاب ظلّه گرفتار شدند
وَ مَا اللَّهُ يُرِيدُ
و نيست خداى تعالى كه خواهد
ظُلْماً لِلْعِبادِ
ستم بر بندگان خود يعنى ايشان را بىگناه عذاب نكرد پس شما هم ظلم نكنيد تا معذب نگرديد
وَ يا قَوْمِ
و اى گروه من
إِنِّي أَخافُ
به درستى كه من مىترسم
عَلَيْكُمْ
بر شما
يَوْمَ التَّنادِ
عذاب روز يكديگر را خواندن يعنى روز قيامت كه بعضى مر بعضى را مىخوانند به استغاثت و هيچ كسى به فرياد كس نرسد يا اهل بهشت و دوزخ يكديگر را ندا مىكنند چنانچه در سوره اعراف گذشت يا بعد از ذبح موت كه يا اهل الجنة خلود و لا موت و يا اهل النّار خلود و لا موت و يا در ان روز منادى ندا كند كه فلان نيكبخت شد كه تا ابد هرگز بدبخت نشود و فلان بدبخت گشت كه هرگز تا ابد نيكبختى نيابد .