ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى الْجَحِيمِ
پس به درستى كه بازگشت ايشان بعد از اكل زقوم و شرب حميم هر آئينه بسوى دوزخ است و آنها پيشكش و ما حضر بود
إِنَّهُمْ
به درستى كه ايشان
أَلْفَوْا آباءَهُمْ
يافتند پدران خود را
ضالِّينَ
گمراهان
فَهُمْ عَلى آثارِهِمْ
پس ايشان بر پيهاى ايشان
يُهْرَعُونَ
مىشتابند يعنى تقليد ايشان مىكنند
وَ لَقَدْ ضَلَّ
و به درستى كه گمراه شدند
قَبْلَهُمْ
پيش از قوم تو
أَكْثَرُ الْأَوَّلِينَ
بيشتر از پيشينيان چون قوم نوح و عاد و ثمود
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا
و بتحقيق فرستاديم
فِيهِمْ
در ميان ايشان
مُنْذِرِينَ
بيمكنندگان يعنى پيغمبران كه ايشان را از عذاب ما بترسانيدند و ايشان قبول نكردند
فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ
پس درنگر كه چگونه بود
عاقِبَةُ الْمُنْذَرِينَ
آخر كار بيمكردهشدگان يعنى عذاب و عقوبت بديشان فرود آمد
إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
مگر بندگان خداى پاككردهشدگان كه بانذار منتفع گشتند
وَ لَقَدْ نادانا نُوحٌ
و بتحقيق كه بخواند ما را نوح ع و هلاك قوم را درخواست و ما اجابت كرديم
فَلَنِعْمَ الْمُجِيبُونَ
پس نيك اجابتكنندگانيم ما كه غرق كرديم كفّار قوم او را بطوفان
وَ نَجَّيْناهُ وَ أَهْلَهُ
و نجات داديم او را و كسان او را
مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ
از اندوه بزرگ كه غرق است يا آزار قوم
وَ جَعَلْنا ذُرِّيَّتَهُ
و ساختيم فرزندان سهگانه او را
هُمُ الْباقِينَ
ايشان را باقيان از جهت نسل تا قيامت چه در خبر است كه از اهل او جز سام و حام و يافث و زنان ايشان كس ديگر نماند و تمام انام از نسل ايشانند سام پدر عرب و فارس و روم است و يافتيد پدر ترك و خزر و سقلاب و حام پدر هند و حبش و زنگ و بربر
وَ تَرَكْنا
و باقى گذاشتيم
عَلَيْهِ
بر نوح ثناى نيكو
فِي الْآخِرِينَ
در ميان پيشينيان يعنى امت محمد ص مصطفى صلى اللّه عليه و سلّم يا آنان را بگذاشتيم امتان آخرين مىگويند
سَلامٌ عَلى نُوحٍ
سلام بر نوح عليه السلام
فِي الْعالَمِينَ
در ميان عالميان قولى است كه اين ابتداى كلام است و خداى تعالى سلام مىگويد بر نوح عليه السلام و مىفرمايد
إِنَّا كَذلِكَ
به درستى كه ما همچنين كه نوح را جزا داديم
نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
پاداش مىدهيم نيكوكاران را .