سوره برائت در اين انبوه كثير كه در منى واقع مىشود ، و به قدر شش لك كس در آن وادى وسيع فراهم مىآيند ، و رسانيدن آواز به گوش هر كس محتاج است به گردش بسيار و محنت شديد و بلند كردن آواز متصلِ هر خيمه اى و در هر شارع ( 1 ) و در هر بازار پس ناچار از امير حج اين كار نمىتواند شد ; زيرا كه او مشغول [ است ] ( 2 ) به خبردارى اعمال حج ، و نگاه داشتن مردم از فتنه و فساد و افسادِ احرام ، و ديگر جنايات حج ; براى اين كار شخصى ديگر مىبايد ، و چون اين كار از مهمات عظيمه بود ، پس لابد آن شخص هم عظيم القدر و بزرگ مرتبه باشد ، مثل ابوبكر ، و لهذا جناب پيغمبر ( صلى الله عليه وآله ) على مرتضى ( عليه السلام ) را براى اين كار امير ساخت ، و ابوبكر را بر حج ; تا هر دو مهم به خوبى و رونق سرانجام پذيرد ، و هر دو كار نزد مردم مقصود بالذات دريافته شود ، و اگر اكتفا بر مناديان ابوبكر مىفرمود ، مردم را گمان مىشد كه مقدمه عهد و پيمان نزد پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) چندان ضرور نبود كه براى اين كار شخصى مستقل منصوب نفرمود .
و در اينجا لطيفه اى ديگر است كه بعض مدققين اهل سنت به آن پىبردهاند كه : ابوبكر مظهر صفت رحمت الهى بود ، و لهذا در حق او ارشاد فرمودهاند : ( أرحم أُمّتي بأُمّتي أبو بكر ) ، پس كار مسلمين را كه مورد رحمت الهى اند به او حواله فرمود ; و على مرتضى ( عليه السلام ) كه شير خدا و مظهر جلال و
هامش
1 . در [ الف ] اشتباهاً به جاى : ( هر شارع ) لفظ : ( مثل ) آمده است كه معناى صحيحى نداشت ، لذا از مصدر اصلاح شد .
2 . زياده از مصدر .