دوم : آنكه على مرتضى ( عليه السلام ) را شريك ابوبكر كردند تا اين هر دو به اين خدمت قيام نمايند ، چنانچه روايات “ روضة الاحباب “ و “ بخارى “ و “ مسلم “ و ديگر محدّثين ، همين احتمال را قوت مىبخشد ; زيرا كه اينها به اجماع روايت كردهاند كه :
ابوبكر ، ابوهريره را در روز نَحْر با جماعت ديگر متعينه على مرتضى ( عليه السلام ) فرمود تا منادى دهند : ( لا يحجّ بعد العام مشرك ، ولا يطوف بالبيت عريان ) ، و از اين روايات صريح معلوم مىشود كه : ابوبكر صديق از اين خدمت معزول نشده بود ، و الا در خدمت غير دخل نمىكرد ، و مناديان را نصب نمىفرمود ، پس در اين صورت هم چون عزل واقع نشد جاى تمسك شيعه نماند .
آمديم بر احتمال اول كه ظاهر « لا يؤدّي عنّي إلاّ رجل مني » آن را قوت مىبخشد ، و نيز حكم آن سرور كه : « سوره [ برائت ] ( 1 ) را از ابوبكر بگير و تو آن را بخوان » بر تقدير صحت اين جمله ، مؤيد مىشود .
گوييم كه : اين عزل به سبب عدم لياقت و قصور قابليت ابوبكر نبود ; زيرا كه بالاجماع ثابت است كه ابوبكر از امارت حج معزول نشد ، و چون لياقت سردارى حج - كه متضمن اصلاح عبادات چند لك ( 2 ) كس از مسلمين است ، و مستلزم اداى احكام بسيار ، و خواندن خطبهها و تعليم مسائل بى شمار ، و فتوا دادن در وقايع نادره و حوادث غريبه كه در آن انبوه كثير رو مىدهد و
هامش
1 . زياده از مصدر .
2 . لك : صد هزار ، مؤلف تحفه گويد : نسبت هزار با لك چون نسبت ده با هزار است . مراجعه شود به تحفه اثناعشريه : 312 ، و لغت نامه دهخدا .