پس جوابش آنكه : وجه شمردن متعصبين اهل سنت ، مالك را از اهل رده محض مقتول شدن او است از دست خالد ، و گرنه اهل سير و تواريخ تصريح كردهاند كه مالك مىگفت : ( أنا على الإسلام ) .
و مع هذا در كتاب “ استيعاب “ بعد از عبارت مذكوره ، عبارتى واقع است كه دلالت بر نفى ارتداد مالك بن نويره مىكند ، لهذا اين ناصبى آن عبارت را نقل نكرده ‹ 40 › بلكه گفته : ( إلى آخر ما قال ) ، و آن اين است :
وقد اختلف في حال مالك بن نويرة فقيل : إنه قتله مسلماً . . أي قتله خالد لظنّ ظنّه به ، و كلام سمعه منه ، وأنكر عليه أبو قتادة قتله ، وخالفه في ذلك وأقسم أن لا يقاتل تحت رايته أبداً ( 1 ) .
يعنى اختلاف واقع است در حال مالك بن نويره ، پس گفته شد كه قتل كرده خالد او را در حالتى كه مسلمان بود به سبب گمانى كه به او كرد و كلامى كه از او شنيد ، و انكار كرد بر خالد ، ابوقتاده قتل او را ، و مخالفت كرد او را در اين معنا ، و قسم خورد كه مقاتله نكند زير رايت او گاهى هرگز ( 2 ) .
و ولى الله ، پدر مخاطب ، تمام عبارت “ استيعاب “ را در “ رساله تفضيل الشيخين “ آورده ، و در نقل خيانت ننموده ( 3 ) .
هامش
1 . [ الف ] ترجمه خالد بن الوليد . ( 12 ) . [ ب ] الاستيعاب 1 / 154 ( حيدرآباد دكن ) . [ الاستيعاب 2 / 429 ] .
2 . از ( يعنى اختلاف واقع است ) تا آخر اين سطر در نسخه [ ب ] نيامده است .
3 . در اوائل همين طعن در حاشيه از قرة العينين : 186 - 187 گذشت .