ايراد محقّق نايينى بر شيخ انصارى
محقّق نايينى قدس سره « 1 » به اين سخن شيخ ايراد وارد كرده كه هم صغراى قياس و هم كبراى آن ايراد دارد .
اما ايراد صغراى قياس ، ( و آن اينكه اين دو مورد ، از مصاديق « حرج » و از مصاديق « تعارض ضررين » نيست ) .
بيان ايشان اين است كه : اما اينكه از مصاديق حرج نيست ، به اين دليل است كه منظور از حرج ، مطلق مشقّت نيست ، بلكه مشقّت بدنى است ، بنابراين مشقّت روحى كه از منع مالك از تصرّف در ملكش براى او ايجاد مىشود را با نفى حرج نمىتوان نفى كرد .
و امّا اينكه از مصاديق تعارض ضررين نيست ، به اين خاطر است كه ضرر حاصل براى مالك از ترك تصرف در ملكش ، درعرض ضرر حاصل براى همسايه هنگام تصرف مالك در ملكش نيست ، تا با يكديگر تعارض پيدا كنند ؛ بلكه يكى در طول ديگرى است . زيرا حكمى كه در اينجا جعل شده ، يك حكم بيش نيست ، يا جواز تصرّف مالك است يا حرمت آن ، حكم جواز براى همسايه ضرر دارد ، و حكم به حرمت براى مالك ؛ پس دو حكم نيست كه از هر دو ضرر بر ديگرى حاصل شود تا با هم تعارض
هامش
( 1 ) . رسالة فى قاعدة نفى الضرر ( خوانسارى ) ، ص 224 : « . . . فنقول ما يظهر من شيخناالأنصارى قدس سره من وقوع التّعارض بين الضّررين . . . . ممنوع صغرى و كبرى . . . » .