بينايى بخش قرار داد تا در آن به جستوجوى فضل حق خيزند ، « 1 » و به اسباب رزق و روزىِ او دست يابند .
و در زمين او در پى سود ناپايدار دنيا و ادراك نفع دائم آن جهان به راه افتند . به همه اين امور كار ايشان را به سامان مىآورد و اعمالشان را مىآزمايد « 2 » و مىنگرد كه هنگام طاعت ، و اوقات به جا آوردن واجبات ، و موارد احكام او چگونهاند .
تا بدكاران را به جزاى اعمالشان و نيكوكاران را به پاداش كردار نيكشان برساند ( نجم ، آيه 31 ) بارالها ! پس تو را سپاس كه پرده سياه شب را به نور صبح شكافتى و ما را از روشنى روز بهرهمند ساختى . « 3 » و در راه فراهم آوردن روزى ، بينا فرمودى و از پيشآمدهاى خطرناك بلا و سختىها ، نگه داشتى . شب را به صبح رسانديم و تمام آفريدگان جملگى پاى در ميدان صبح نهادند . آسمان و زمين و آنچه در اين دو پراكندهاى ، ساكن و جنبنده ، ايستاده و رونده و هر چه در هوا بالا رفته ، و آنچه در زمين پنهان شده به « 4 » صبح درآمدند در حالى كه همه در اختيار تو هستيم و همه در سرپنجه قدرت تو ، به صبح رسيديم در حالى كه سلطنت و پادشاهى تو مارا فراگرفته ، و مشيت تو ما را تحت پوشش خود در آورده و به فرمان تو در كارها تصرف مىكنيم « 5 » و در
هامش
( 1 ) . اسراء آيه 12 : « ما شب و روز را دو نشانه توحيد و عظمت خود قرار داديم ؛ . . . تا [ در پرتو آن ] فضل پروردگارتانرا بطلبيد » و آياتى مشابه آن . .
( 2 ) . محمد ، آيه 31 : « و ما همه شما را قطعاً مىآزماييم تا معلوم شود مجاهدان واقعى و صابران از ميان شما چه كسانىهستند ، و اخبار شما را بيازماييم . » .
( 3 ) . انعام ، آيه 96 : « او شكافنده صبح است . . . . » .
( 4 ) . جاثيه ، آيات 4 و 3 : « بى شك در آسمانها و زمين نشانههاى [ فراوانى ] براى مؤمنان وجود دارد و نيز درآفرينششما و جنبندگانى كه در سراسر زمين پراكنده ساخته ، نشانه هايى است براى جمعيتى كه اهل يقينند . » .
( 5 ) . الشيرازى ( ص 27 ) مىگويد : در اينجا فرمان ( امر ) به معناى هستىشناسى آن ( تكوينى ) است . فيلسوفان وحكما بين امر تكوينى ، كه به قوانين خلقت اشاره دارد و همه به صورت طبيعى بايد از آن پيروى كند يا نكند . امر تكوينى را در سورههايى مثل يس ، آيه 82 : « فرمان او چنين است كه هرگاه چيزى را اراده كند ، تنها به آن مىگويد : « موجود باش » آن نيز بى درنگ موجود مىشود . » .