در وجود ما آفريد و با روزىهاى پاك ، به ما غذا داد و با فضل و كَرَم خود ما را بى نياز ساخت و با نعمتهاى بى پايان خويش بر ما منّت نهاد . « 1 » آنگاه براى اين كه طاعت ما را بيازمايد به ما فرمان داد و براى اينكه شكر و سپاس ما را آزمايش كند ما را از امورى نهى فرمود . « 2 » با آنكه ما بندگان از امر او سرپيچى كرديم و بر مَركب نافرمانى سوار شديم ، « 3 » اما او بر عقوبت ما مبادرت نكرد . « 4 » و در انتقام خويش تعجيل نفرمود ، بلكه با رحمت خاص خود از روى لطف و كَرَم با ما مدارا نمود و با رأفت و مهربانى ، ارزانى حلم و بردبارى ، انتظار توبه و بازگشت ما را داشت .
ستايش مخصوص خدايى است كه ما را به توبه راهنمايى كرد ، نعمتى كه فقط به خاطر فضل و كَرَمش از آن بهرهمند شديم و اگر تنها به وسيله توبه ، اهل فضل و كَرَم خدا به شمار آييم تحقيق نعمت او نزد ما نيكو و احسان و فضل او بر ما ، بسيار عظيم است . « 5 » البته نسبت خداوند در مورد توبه براى كسانى كه پيش از ما زندگى مىكردند
هامش
( 1 ) . نجم ، آيه 48 : « و هم اوست كه [ بندگان را ] بى نياز كند و سرمايه باقى بخشد . .
( 2 ) . در اينجا شيرازى از امام جعفر صادق عليه السلام حديثى نقل مىكند : « سپاسگزارى از نعمتها دورى از محرّماتاست . » .
( 3 ) . شيرازى توضيح مىدهد كه : « راه » به صورت مفرد استفاده شده و بىراهههاى انحرافى ( پراكنده ) به صورتجمع . چون راه راست يكى است در حالى كه بىراههها چند تا هستند : « اين راه مستقيم من است ، از آن پيروى كنيد . و از راههاى پراكنده [ و انحرافى ] پيروى نكنيد كه شما را از طريق حق دور مىسازد ( انعام ، آيه 153 ) . .
( 4 ) . يونس ، آيه 11 : اگر همانگونه كه مردم در به دست آوردن « خوبى » ها عجله دارند ، خداوند در مجازاتشان شتاب مىكرد . [ به زودى ] عمرشان به پايان مىرسيد ( و همگى نابود مىشدند ) . .
( 5 ) . در اينجا « بلا » به عنوان منفعت ترجمه شده است . معمولًا به معناى امتحان ، آزمايش يا بدبختى است ، اما در اينجا آربرى ، نظر به سوره انفال ، آيه 17 و با توجه به مفسرين اينگونه ترجمه كرده است : « . . . و براى آنكه مؤمنان را به آزمونى نيكو از سوى خود بيازمايد . » همچنين در بخش 2 تفسير شيرازى نگاه كنيد . .