نمىشود ) ( جاثيه ، آيه 22 ) ( روزى كه هيچ يار و ياورى نمىتواند كارى انجام دهدو انسانهاى گرفتار عذاب يارى نمىشوند ) ( دخان ، آيه 41 ) .
خداى را آنگونه ستايش مىكنم كه حمد و ثناى ما تا اعلى عِلّيين برسد « 1 » ( در كتاب مرقوم نزد شاهدان مقرّب الهى قرار گيرد ) ( مطففين ، 20 - 21 ) .
ستايشى كه موجب چشم روشنى ما به هنگامى گردد كه چشمها از ترس و وحشت ، برق زنند وخيره شوند « 2 » و ما به وسيله حمدمان ، روزى كه بدكاران رو سياه هستند ، نزد پروردگار رو سفيد شَويم . « 3 » حمدى كه ما را از آتش دردناك الهى برهاند و در جوار خداى ، جاى دهد .
ستايشى كه به ما توان آن بخشد تا بتوانيم با فرشتگان مقرّب الهى رقابت و همدوشى نماييم و در بهشت جاويد الهى و محلّ كرامت ربوبى با انبيا و رسل الهى همنشين شَويم .
ستايش ، مخصوص خدايى است كه براى ما اخلاق نيكو و صفات حسنه را برگزيد . و براى ما روزىهاى پاكيزه ارزانى داشت . « 4 » و ما را بر همه آفريدگان ، برترى و فضيلت پايدار بخشيد .
تا آنجا كه همه آفريدگان با قدرت كامل و عزت الهى ، مطيع و منقاد ما گرديدند . « 5 »
هامش
( 1 ) . در قرآن سوره 83 ( منافقين ) آيه 18 و 19 به علّيين اشاره شده است و تفاسير متنوعى دارد . براى مثال گفته شدهاست كه : بالاترين طبقه بهشت يا جايى در آسمان هفتم است كه روح مؤمنين بعد از مرگ در آنجا به سر مىبرند ، يا كتابى است در آسمان هفتم كه در آن اعمال فرشتگان و جن و انس نيكوكار ثبت شده است . .
( 2 ) . قيامت ، آيه 7 به بعد : « روزى كه چشمهاى خلق [ از وحشت و هول ] خيره بماند و ماه تابان تاريك شود و خورشيد و ماه جمع گردد ( و هر دو بى نور شوند ) . در آن روز انسان گويد : [ اى واى از سختى عذاب ] كجا مَفرّ و پناهى خواهد بود ؟ » .
( 3 ) . آل عمران ، آيه 106 : « در روزى كه گروهى رو سفيد و گروهى رو سياه باشند ، اما سيه رويان [ را نكوهش كنند كه ] چرا بعد از ايمان باز كافر شديد ؟ اكنون بچشيد عذاب را به كيفر كفر و عصيان خود . » .
( 4 ) . غافر ، آيه 64 : « و شما را صورتگرى كرد و صورتتان را نيكو آفريد ، و از چيزهاى پاكيزه به شما روزى داد . » .
( 5 ) . در كنار آيات قرآنى متعددى كه به جايگاه مركزى ، انسان در جهان هستى به خاطر ظرفيتش به عنوان جانشين و خليفه خدا در زمين اشاره دارد ، موجودى كه شريك همه صفات و ويژگىهاى الهى است ، آيات متعدد ديگرى نيز وجود دارد كه به يكى از نتايج اصلى اين درجه مخصوص اشاره دارند : تسلط انسان بر همه جهان هستى . براى مثال : نحل ، آيه 12 : « او شب و روز و خورشيد و ماه را مسخر شما ساخت . » يا لقمان ، آيه 20 : « آيا نديديد خداوند آنچه را در آسمانها و زمين است مسخر شما كرده ؟ » و همچنين ابراهيم آيات 32 - 33 ؛ نحل ، آيه 65 و غيره . .