در اين صورت از مرز انسانيت خارج شده و به حدّ حيوانيت سقوط كنند ، چنانكه خداوند متعال در كتاب محكم خويش ، آنان را چنين توصيف كرده است : « 1 » « حيوانند ، بلكه از حيوان گمراه ترند » ( فرقان ، آيه 44 ) .
و ستايش مخصوص خداست ، چرا كه بهرهاى از معرفت خود را به ما ارزانى فرمود و از نعمت شكر خويش به ما الهام فرمود و برخى از درهاى نامتناهى علم به ربوبيتش را به سوى ما گشود .
و ما را به مرتبه اخلاص در توحيد خويش راهنمايى نمود و از شائبه الحاد و شك در امرش دور كرد . « 2 » او را چنان ستايشى كنيم كه در تمام عمر در شمار بندگان ستايشگر پروردگار باشيم و با ستايش خويش ، گوىِ سبقت را از كسانى كه به مقام عفو و خشنودى او سبقت گرفتهاند برباييم .
حمد و ستايش كه تاريكىهاى عالَم برزخ « 3 » را براى ما روشن سازد و راه دشوار جهان آخرت « 4 » را براى ما آسان گرداند و منازل ما نزد شاهدان صحنه محشر « 5 » ، شريفتر شود .
( روزى كه هر شخصى به پاداش و كيفر اعمالش مىرسد و هرگز به كسى ستم
هامش
( 1 ) . به معناى ( متن روشن از كتابش ( قرآن ) ) به صفحات قبل نكته 48 در نكات بخش 1 مراجعه شود . .
( 2 ) . به صورت تحتاللفظى ؛ يعنى « در خصوص امراو » شيرازى توضيح مىدهد كه ( امرش ) يعنى ( هم دانش ومعرفتش از طبيعت و ويژگىهايش ( خدا ) و هم دين و شريعتش ، نكات بخش 1 ) . .
( 3 ) . در اينجا فاصله يا برزخ به زمانى اشاره دارد كه ميان مرگ و روز قيامت وجود دارد . چنانكه در قرآن سوره ( مؤمنون ) آيه 100 « و در برابر آنها عالَم برزخ است تا روزى كه برانگيخته شوند » همچنين كتاب شيعه در اسلامص 164 - 165 و دائرة المعارف اسلام ( چاپ جديد ) ج 1 ، ص 1071 - 1072 را ملاحظه كنيد . .
( 4 ) . بر طبق حديثى از پيامبر : عبور از قبر به سوى عرصههاى اجتماع ( عرصات المحشر ) در روز قيامت براى برخىاز مردم ناگوار و براى برخى ديگر دلنواز و تسكين دهنده است ( شيرازى در نكات بخش 1 نقل كرده است ) . .
( 5 ) . جايگاه شاهدان ( مواقيف الاشهاد ) همان جايگاه فرشتگان ، پيامبران ، امامان و مؤمنين است كه در روز قيامت به عنوان شاهد اعمال افراد در طول زندگى دنيويشان حاضر مىشوند . در سوره هود ، آيه 18 و غافر ، آيه 51 نيز اشاره شده است . .