مَحبت خويش برانگيخت . كسانى را كه اراده خدا آنها را بر ديگران مقدّم داشته ياراى تأخير و عقب افتادن ندارند و نيز كسانى كه مشيت الهى ، آنان را از ديگران عقبتر انداخته است ، قدرت جلو افتادن ندارند . و خداى متعال براى هر يك از جانداران ، رزق معلومى را تقسيم نموده است ، كه هرگز نتواند آن كس كه برايش رزق زيادى مقدر فرموده از آن بكاهد و كسى كه برايش اندك مقدر نموده ، بر آن بيفزايد .
آنگاه خداوند در زندگى هر يك از آفريدگان ، اجلى را معيّن نموده و براى آن پايانى را منظور داشته است . كه با گذر ايام عمر به سوى آن گام بر مىدارد و با سپرى شدن لحظات روزگار ، آن اجل فرا مىرسد . و آنگاه كه آخرين قدم را بر مىدارد ، عمر او به پايان مىرسد .
خداوند جان او را بگيرد و به سوى مقصدى كه دعوتش فرموده است ؛ يعنى ثواب وافر و بهشت برين يا شقاوت و دوزخ الهى ، رهسپار سازد .
اين ، براى آن است كه بدكاران را به كيفر اعمال زشت خود برساند و نيكوكاران را بر اساس عدالت خويش ، پاداش نيكو عطا فرمايد ( نجم ، آيه 31 ) .
پاك و منزه است اسماى او و آشكار است نعمتهايش . هيچ كس حق ندارد از كار او بازخواست ، اما همگان در پيشگاه او مورد سئوال واقع مىشوند ( انبياء ، آيه 23 ) .
ستايش مخصوص خدايى است كه اگر شناخت حمد و ثناى خويش را با ابتلاى بندگان به نعمتهاى گوناگون و احسانهاى فراوان دريغ كند « 1 » بندگان آن نعمتها را به كار مىداشتند و ستايش او انجام ندهند و رزق و روزىِ خويش گسترش دهند و شكر او ننمايند .
هامش
( 1 ) . فجر ، آيه 15 - 16 : « اما انسان چون خدا او را براى آزمايش و امتحان كرامت و نعمت بخشيد [ در آن حال مغرورمىشود و ] گويد : خدا مرا عزيز و گرامى داشت . » .