برده شده تمام فرق اسلامى قبولشان دارند ، ليكن در بيان حقيقت و ماهيت آنها اختلاف كردهاند . بعضى بالكل معنى ظاهرى اين الفاظ را گرفته و بعضى ديگر مجاز و استعاره را در آن دخل دادهاند ، برخى هم در الفاظ خاص هيچ تصرف و تأويل نكرده بلكه آن را طريقى براى تفهيم روحانيات دانستهاند . گرچه اين اختلاف خود مقتضاى فطرت بوده ، ليكن سبب عمدهء آن اشارهاى است كه در اين خصوص در خود قرآن موجود مىباشد .
اين آيت در قرآن مجيد درج است :
مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي - قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ .
( آل عمران ) برخى از آن قرآن آيات محكم است ( كه صاف و روشنند ) اين آيات ام الكتاب و اصل خواهد بود و برخى ديگر آيات متشابه است ( يعنى ابهام دارند ) پس كسانى كه در دلهاشان ميل بباطل است از پى متشابه روند كه فتنهء بتاويل كردن آن برانگيزند در صورتى كه تأويل آن را نميداند مگر خدا و آنهائى كه در دانش پخته شدهاند و اينها هستند كه ميگويند ما به آن ايمان آورديم .
اختلاف از اينجا ناشى شده كه يك فريق
( وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ )
را جملهء مستقل جداگانه دانسته و روى آن معنى آيه اين مىشود كه آياتى كه در آنها ابهام - است جز خدا احدى از تأويل آنها واقف نيست و كسانى كه راسخ در علم و عرفانند به اين اكتفا كرده و ميگويند ما به آن ايمان آورديم ، ولى در نزد فريق ديگر
« وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ »
يك جملهء مستقل جداگانه نيست بلكه عطف بر جملهء اولى است و بر اين تقدير معنى چنين مىشود كه تأويل آيات مبهم را غير از خدا و نيز آنهائى كه در علم و معرفت پخته شده و به حد كمال رسيدهاند كسى نميداند . قائلين به معنى اول حسن بصرى ، مالك - بن انس ، فراء ، جبائى و غيره ميباشند ، ليكن مجاهد ، ربيع بن انس و اكثر متكلمين معنى دوم را اختيار نموده و از عبد الله بن عباس هر دو معنى روايت شده است .