اشاعره / فرق ديگر / و از اينرو خدا فقط عقل اول را آفريد و بعد از عقل اول به ترتيب ( واسطه در واسطه ) تمام مخلوقات پيدا شدهاند .
10 - ارادهء خدا قديم و ازلى است . / در نزد معتزله حادث است .
11 - كلام خدا قديم و نفسى است . / بزعم خيلىها كلام خدا گرچه قديم هست اما نفسى نيست بلكه عبارتست از صوت و حرف .
12 - افعالى كه از انسان سر مىزند از جانب خدا و تحت قدرت و اختيار او مىباشد ، قدرت و اختيار انسانى در آن هيچ عامل نيست . / معتزله بر آنند كه اراده و قدرت انسان خود علت افعال اوست . حاجت بگفتار نيست كه اين اراده و قدرت را خدا در او آفريده است .
13 - افعال خدا معلل به غرض نيستند / معتزله ميگويند براى هر يك از افعال خدا غايت و غرضى است .
14 - بقا يك صفت وجودى است كه زائد بر اصل وجود مىباشد .
15 - سمع و بصر كه از اوصاف خدايند به تمام محسوسات تعلق مىگيرند .
16 - در كلام بارى كثرت راه ندارد بلكه آن واحد محض است .
17 - كلام نفسى خدا ممكن است شنيده شود .
باستثناى عقائد مذكوره عقائد زياد ديگرى هم هستند ليكن چون امهات مسائل همينها ميباشند لذا به آن اكتفا مينمائيم .
قسمت ديگر عقائد آنهائى هستند كه در قرآن مجيد ذكر شده و اين عقائد بيشتر متعلقند بامورى كه داخل در روحانيات يا جهان ناديده ميباشند ، مثل وجود ملائكه ، حشر و نشر ، بهشت و دوزخ ، صراط ، ميزان و غيره و چون در قرآن از آنها اسم
تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة علم كلام جديد 147
مساهمون: سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى
صعلم كلام جديد ١٤٧