بارندگى
مقدار بارندگى فلات ايران را در اين زمان در ادارهء تلگرافخانهء هند و اروپائى تحت ملاحظه درميآورند و از حسن مساعدت گلبرت ولكر « 1 » مديركل رصدخانههاى هندوستان من ميتوانم جدول ذيل را كه مبنى بر تجربهء يك دوره دهساله است به نظر مطالعهكنندگان برسانم :
مقدار بارندگى در عرض سال :
جاسك / 17 / 4 / انگشت
بوشهر / 07 / 11 / انگشت
اصفهان / 74 / 3 / انگشت
طهران / 30 / 9 / انگشت
مشهد / 37 / 9 / انگشت
حال به نظر بياوريم كه در كشور انگليس مقدار باران ساليانه 5 / 39 انگشت است و در ناحيهء دهلى 65 / 27 انگشت است و با ملاحظهء ارتفاع مكان و تابش آفتاب كه در ايران خيلى تند است در صورتى كه آلمان و انگلستان غالبا ابر دارد ظاهر خواهد شد كه مقدار باران در آن كشور چقدر كم است . آرى كشور ايران از حيث تركيببندى طبيعى و هم از جهت موقع جغرافيائى خود و نيز از حيث بارندگى خوشبخت نيست ، چه رشتهجبال مرتفع آن جلو قسمت عمدهء ابرهاى حامل رطوبت را ميگيرند و بنابراين ابرهاى مذكور در ولايات مجاور بحر خزر بارندگى زياد مىكند اما از جبال البرز بندرت عبور مينمايد و شخص چون آن كوههاى عظيم را ملاحظه مىكند و بقلّهء آن ميرسد قهرا متوجه و متأثر ميگردد از اينكه دامنهء شمالى آن مستور از جنگلهاى پرخضارت و دامنهء جنوبى بكلّى خشك و برهنه است . از حسن اتفاق مقدار قليل رطوبتى كه در آنجا هست بيشتر در موقع زمستان و بهار مىبارد و « مقدارى از آن به صورت برف است و آن برفها در كوهها انبار شده چشمهها را كه وسيلهء مشروب ساختن اراضى است ذخيرهء تازه ميدهد « 2 » » . در حقيقت اگر اين رشته جبال مرتفع نبود تمام آن كشور صحرا ميشد .
هامش
( 1 ) -Gilbert Walker( 2 ) - ايوب باب 38 آيهء 23 « مؤلف » .