و كرسى آنكه شوشتر است سمت امتياز دارد و ميتوان گفت كه گرمترين نقاط روى زمين است . هيچوقت فراموش نميكنم مشاهدهاى را كه در ماه ژوئن سال 1896 نمودم كه ميزان الحراره در سايه همواره صد و بيست و نه درجه « 1 » نشان ميداد و امواج حرارت از سنگها منعكس ميشد و هوا را خشك ميكرد و از هرگونه نسيم خنك شمالى جلوگيرى مينمود . آب خليج هم گمان ميرود گرمترين آب درياهاى دنيا باشد و بخاطر دارم كه بعد از ديدن حرارت آب خليج مزبور آب بحر احمر را بالنسبه خنك يافتم .
اما در فلات ، اوضاع ديگرگونه است . بطور كلّى روزها حرارت موذى نيست و همواره خنك است چنان كه در مشهد بالاترين درجهء حرارتى كه شب در سنوات اخير ديده شده در سال 1912 هفتاد و چهار درجه « 2 » بوده و گرمترين روزها در همان سال به صد و دو درجه « 3 » رسيده است . ليكن در بيابان و مخصوصا در آفتاب ، گرما خيلى اسباب زحمت است و كاروانها عموما شب مسافرت ميكنند . در نقاطيكه نزديك كوهستان است غالبا در اوقات شدت گرما مردم مىتوانند ييلاقاتى پيدا كنند . در طهران و كرمان و مشهد بلكه در اكثر اماكن واقعهء در فلات بفاصله چندين ساعت راه مأواهاى خنك است و به اين واسطه ايام تابستان بخوشى ميگذرد .
باد
بادهاى ايران خواه از شمال غربى وزيدن گيرد يا از جنوب همواره يكسان و منظم است و سبب آن هم موقع اقيانوس اطلس و بحر الروم و درياى سياه از يكطرف و اقيانوس هند « 4 » است از طرف ديگر . امتداد محورهاى رشته جبال نيز در همين جهت است . چون آفتاب پرحرارت بدشتهاى بيدرخت ميتابد طبقهاى از
هامش
( 1 ) - ميزان الحرارهء 180 درجه ( فارنهايت ) است كه در حدود 72 درجه ميزان الحرارهء سانتيگراد مىباشد .
( مترجم ) .
( 2 ) - در حدود 47 درجهء سانتيگراد است .
( 3 ) - در حدود 57 درجه سانتيگراد « مترجم » .
( 4 ) - من بايد از مستر گلبرت ولكر براى يادداشت قابل ملاحظهء زير سپاسگزار باشم . « از ماه اكتبر تا آوريل طوفانهاى مربوطه به اقصاى جنوب از اقيانوس اطلس به طرف ايتالى ، مشرق بحر الروم و سوريه حركت مىكند و قسمت زياد آن بعقيدهء من شصت درصد از مرز بين النهرين ، ايران ، افغان ، بلوچستان و جلگههاى هند عبور مينمايد » « مؤلف » .