هواى گرم تشكيل ميدهد و همين كه اين طبقه بالا ميرود جريانى از هواى خنك صورت ميگيرد كه غالبا از جنوب غربى است . در پائيز و زمستان مجراى باد غالبا از شمال غربى و در تابستان و بهار از جنوب شرقى مىباشد . مقارنهء رشته جبال مرتفع باراضى پست و نبودن درخت باعث كثرت باد است . اماكن متعددهء مخصوصهاى هست كه گرفتار بدبختى بادهاى دائمى شديد ميباشند مثلا درّهاى هست در ايالت كرمان كه از هشت هزار پا ارتفاع يك دفعه به سه هزار پا ميرسد و در آنجا بر سبيل مثل گفته مىشود « از باد پرسيدند منزل تو كجاست جواب داد كلبهء من تهرود است اما گاهى اوقات در اطراف ابارق و سروستان دور ميزنم » .
اما قوّت باد بيشتر در سيستان ظاهر است و در آنجا بادى هست معروف به 120 روزه و سرعت آن ساعتى هفتاد و دو ميل است . اين باد تابستانى را در درّهء هرات باد هرات مينامند و محتمل است منشأ آن پامير باشد و از آنجا به طرف سرحد ايران و افغانستان سرازير شده و چند منزل زير سيستان تمام مىشود . منتهاى سرعت آن در لاش جوين است كه جزو سيستان افغانستان محسوب مىشود و حقيقتا شخص به حال سكنهء بدبخت آن ناحيه رقت مىكند .
سرهنرى ماكماهون « 1 » براى اينكه نمونهاى از آن باد بدست دهد توصيف بادى را مىكند كه در ماه مارس سال 1905 وزيده و ساعتى يكصد و بيست ميل سرعت داشت « 2 » .
محتمل است كه وجود اين بادها سبب اختراع آسياى بادى شده باشد ، چه اين قسم آسيا پيش از استيلاى عرب و مدتى قبل از آنكه در اروپا اختراع شود در ايران معمول بوده است . چنان كه مسعودى « 3 » نقل مىكند كه غلام ايرانى كه عمر را بقتل رسانيد ساختن آسياى بادى ميدانست . امروز اين قسم آسيا در ايران فقط در نقاطى ديده مىشود كه بادهاى مزبور در جريان است .
هامش
( 1 ) -Sir Henry Mc Mahon .( 2 ) - جريدهءR . G . Sماه اكتبر 1906 ميلادى . « مؤلف » .
( 3 ) - رجوع شود به فصل 46 كتاب حاضر .