قسمت از اليگوسن « 1 » زير آب بوده است و در دورهء ميوسن « 2 » در نتيجهء انقلابات دريائى قسمتى از فلات ايران از محيط اقيانوس بيرون آمده درياى محدود و درياچههائى تشكيل گرديدند و بتدريج پس از تبخير مياه زمينهاى شوره و سنگ گچ پيدا شدند . فلات ايران در اين دوره نيز از خشكى باروپا متصل نبود تا دورهء اخير ميوسن كه قسمت مهم از اين فلات بتدريج از آب خارج گرديد و پيدا شدن روابط خشكى بين آسيا و اروپا از دورهاى شروع مىشود كه قسمتى از حيوانات آسيائى به طرف اروپا رفتهاند چنان كه بقاياى سنگ شدهء حيوانات مذكور كه در طبقهء علياى ميوسن و پليوسن جمع شده بكثرت كشف شدهاند .
بدون ترديد ظاهر شدن فلات ايران از آب در دورهء پليوسن « 3 » شروع شده است ليكن بايد دانستكه ارتفاعات عظيمتر در اواخر عصر مزبور بوجود آمده است . درياچههاى متعددى كه بسيارى از آنها عريض و طويل بودهاند در دورهء پلئيستوسن « 4 » در فلات ايران وجود داشته و در دورهء پليوسن هم گويا بودهاند . در اين دوره جنگلها و چمنها سطح آن كشور را پوشانيده و هواى آن مرطوب و يحتمل كاملا مشابه هواى ولايات حاليه خزر بوده است . خشك شدن درياچههاى ايران از آنزمان شروع شده و تا امروز دوام دارد . اراضى فرات و نواحى خليج فارس هم جزء همان درياچهها بودهاند و ممكن است بگوئيم كه اين نواحى درياهاى محدود بودند و بدون مخرج ، بهرحال از قرائن و امارات اينطور معلوم مىشود كه اراضى واقعهء در كنار تنگهء هرمز تا دورهء پلئيستوسن به كلى زير آب نبودهاند زيرا خطوطى كه از قطعات مجاور مسندام زير آب رفتهاند هنوز نمايان و درياچههائيكه خشك شدهاند در بين النهرين و بعضى جزائر خليج فارس مشهود ميباشند .
در يك حصه از دورهء پلئيستوسن فلات ايران مثل كليهء آسياى مركزى و اروپا از يخ مستور گرديده و دورههاى طولانى كه يقينا چندين هزار سال امتداد آن بوده به اين حال باقى مانده است « 5 » . بعد از دورهء انجماد دورهء سيلاب رسيده و هرجا كه دسترس سيل
هامش
( 1 ) -Oligocene( 2 ) -Miocene( 3 ) -Pliocene( 4 ) -Pelistocene( 5 ) - من در اطلاعات فوق بيشتر مديون دكتر ج . ى ، پلگرم ، مأمور پيمايش قسمت طبقات الارض هند ، ميباشم « مؤلف » .