نعمت پدر كردند 2 - ابن سيرين گفته است : كنود يعنى آنكه خدا را ملامت كند بر كارى كه بخواست خودش انجام نشده است . 3 - آنكه بدى و گرفتاريرا بگويد و خوشيها را بپوشاند . 4 - ابو امامه از پيغمبر نقل كرده است : آنكه خود تنها چيز خورد و اگر كسى بر او وارد شود نپذيرد و بخششى نكند و غلام خود را بزند . 5 - يعنى مرد نكوكارى نباشد و قليل الخير باشد . 6 - آنكه خوشيها را از خود بيند نه از خدا 7 - آنكه نعمت را بيند و بخشندهء آن را نشناسد . 8 - نعمت خدا به معصيت او به كار برد . 9 - آنكه عبادت براى مزد و عوض انجام دهد 10 - آنكه كم را كفران كند و زياد را شكر نكند 11 - آنكه سرش بر بالين نعمت باشد و دلش در ميدان غفلت .
« وَإِنَّه عَلى ذلِكَ لَشَهِيدٌ » 7 فخر : 1 - يعنى آدمى بر اين خوى كنود خود گواه است يا در دنيا كه مىفهمد چنين خوئى دارد و يا در آخرت گواه بر اين خوى بد خود مىشود . 2 - يعنى خدا شاهد بر او است كه در چنين خوئى است . و به نظم سخن مناسبتر اين است كه مقصود انسان باشد چون جملهء بعد وصف انسان است پس بهتر است كه اين هم وصف انسان باشد .
« لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ » 8 ابو السعود : 1 - يعنى در دوستى مال سخت و توانا و كوشا است و پر طاقت . 2 - يعنى براى دوستى مال و دشوارى بخشندگى بر او بخيل و ممسك است . و شايد مقصود از اين جمله اين معنى باشد كه منافقرا دوستى مال وادار باظهار دين مىكند تا اموال خود را به اين بهانه نگه دارد و از غنائم جنگى استفاده كند .
« أفَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ وَحُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ » 9 - 11 ابو الفتوح : « ان » بعد از علم و ظنّ با فتح همزه تلفّظ مىشود مگر در خبر آن لام باشد كه همزه مكسور تلفّظ مىشود مثل اين آيه كه چون در آيت جلو لا يعلم آمده است و لخبير با لام گفته شده است انّ با كسر همزه است . و گفتهاند : حجّاج بن يوسف اين سوره را در نماز خواند و چون بانّ رسيد به
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 649
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦٤٩