فشرد و توان اقدام به آن نداشت برداشتيم تا به آسانى انجام دهد 3 - اندوه آزار كافران كه چون بارى سنگين برايت بود برداشتيم 4 - تو را نگاه داشتيم از اينكه گاهى گمان رود گناهى بكنى . و سيّد مرتضى گفته است : گناه را وزر ناميدهاند چون بمانند بارى سنگين است بر دوش گناهكار . پس هر چيزى كه بر آدمى سنگين و دشوار باشد مىشود وزر ناميد ، و ممكن است اين كلمه در آيه به معنى اندوه پيغمبر باشد از كفر مردم و گرفتارى مسلمانان و ياران او .
ابو الفتوح : بار گران گناه امّت را كه بر دل تو بود بوسيله ى آمرزش ايشان از تو برداشتيم .
كشف : 1 - اين بمانند اين آيه است « لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّه ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ » - الخ « 2 - يعنى آنچه به دوران جاهليّت بر آن حضرت سخت بود براى كمى علم و دانش او آسوده شد .
« وَرَفَعْنا - الخ » 4 تفسير حسينى : قطعه :
سيمرغ فهم هيچكس از انبيا نرفت
آنجا كه تو به بال كرامت پريده اى
هر يك به قدر خويش به جائى رسيده اند
آنجا كه جاى نيست تو آنجا رسيده اى
نام تو را بر قرين نام خود ساختيم در اذان و اقامت و تشهّد و خطبه .
« إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ - الخ » 5 - 6 فخر : ارتباط اين دو آيه بجلو اين است كه چون پيغمبر ( ص ) از گفتار كافران و سرزنش بنادارى و نويد به كومك مالى به عوض دعوى پيغمبرى دلتنگ بود به آن آيات دلداريش دادند و براى تكميل آن با اين دو آيه اميدوارش كردند كه اين دشوارى تو را آسانى بدنبال است . و مقاتل گفته است : پيغمبر فرمود « لن يغلب عسر يسرين » يك دشوارى بيش از دو آسانى نخواهد شد . و اين دو آيه را قرائت فرمود . و توضيح اين دو جور است : 1 - زجّاج گفته است « عسر » با الف و لام آورده شده است و چون مقصود عسر معيّن نيست پس در هر دو آيه به معنى جنس است و كلَّى ولى كلمهء « يسر » نكره است پس ممكن است در هر كدام يكى باشد غير از ديگرى پس عسر