« وَنَفْسٍ وَما - الخ » 7 مجمع : كلمه ى ما در اين آيه و دو آيت جلو ممكن است موصول باشد يعنى سوگند به آنكه روان را برابر كرد و آنكه آسمان را ساخت و آنكه زمين را بگسترد . و ممكن است بمعنى مصدرى باشد يعنى سوگند به ساختن آسمان و هموارى زمين و عدالت و برابرى نفوس . و اين آيه چند معنى شده است : 1 - خلقت او معتدل كرد و پاره هاى بدن برابر نمود 2 - بخرد و عقل او را معتدل و مناسب درست كرد تا بر دگر حيوان برتر شد . و كلمه ى نفس ممكن است همه ى آن موجودات با خرد باشد و يا آدم باشد و آنچه را خدا معتدل قرار داده است .
« أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها » 9 فخر : دو معنى شده است : 1 - رستگار شد آنكه نفس خود پاك داشت 2 - آنكه خدا او را پاك نمود و به اين معنى هاء ضمير بجاى كلمه ى « من » آورده شده است .
« خابَ مَنْ دَسَّاها » 10 فخر : براى اين آيه چند وجه گفتهاند 1 - يعنى بدكاران خود را از مردم پنهان مىدارند ولى نكوكاران شرمى ندارند و خود را نمودار مىكنند 2 - سودى نبرد آنكه خود را در ميان درستكاران پنهان كرد و از ايشان نبود 3 - نا اميد شد آنكه روان خود در گناه فرو برد تا در آن پنهان شد 4 - آنكه بدى را در روان خود جاى داد و بواسطه ى همنشينى بدان و دست اندركارى به آن عاقبت محروم خواهد بود 5 - كسى كه بواسطه ى بدى و زشتكارى خود را از مردم پنهان كند و گمنام شود محروم و نااميد خواهد بود .
6 - معنى اشاعره و معتقدين به جبر است كه گفتهاند : يعنى زيان كرد و نااميد شد آنكه خدا گمراهش كرد و بدكار و نابود و بيهوده اش نمود .
طبرى : يعنى نااميد شد و آن صلاح و رستگارى كه براى خود ميخواست بدست نياورد آنكس كه خدا گمنامش كرد و از قدر و ارزش او كم كرد بواسطه ى به خود گذاردن و رها كردن او كه ياريش نكرد كه به راه راست رود تا اينكه او گناهكار شد و دست از فرمانبرى بداشت . و كلمه ى « دسّى » از دسّس با سه سين
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 584
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٨٤