آنكه چنين معنى كرده است اين باشد : آسمان يعنى جهان بالاى سر ما و بروج يعنى هفت آسمان پس معنى آيه اين است سوگند بجهان بالا كه داراى آسمانها است - مترجم ) .
كشف نوشته : حقّ تعالى جلّ جلاله قسم ياد مىكند به آسمان كه نظرگاه مؤمنان است و مصعد اقوال و اعمال ايشان است .
« وَشاهِدٍ وَمَشْهُودٍ » 3 مجمع : در معنى اين دو كلمه اختلاف است :
1 - ابن عبّاس و قتاده گفتهاند : شاهد روز جمعه و مشهود عرفه است .
و از امام باقر و صادق عليهما السّلام همين معنى نقل شده است و از پيغمبر ( ص ) نقل است : جمعه شاهد است بر كارهاى مردم در آن روز . و عرفه مشهود است چون مردم براى حجّ به آن جا فراهم مىشوند و فرشتگان گواه عبادت ايشان هستند 2 - شاهد عيد قربان است و مشهود عرفه 3 - شاهد پيغمبر است ، و مشهود روز رستاخيز . و نقل است مردى به مسجد پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم رفت ديد كسى از پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم نقل حديث مىكند . پرسيد : مقصود از شاهد چى است ؟
گفت : جمعه شاهد است عرفه مشهود . از او گذشتم ديگرى ديدم در اين كار است از او پرسيدم گفت : شاهد جمعه است مشهود عيد قربان است از او گذشتم تازه جوان موى سبيل دميده ديدم كه چهره اش بمانند دينار و پول طلا مى - درخشيد و از پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم حديث نقل مىكرد از او پرسيدم گفت : شاهد محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله است و مشهود روز رستاخيز . مگر اين آيت قرآن نشنيده اى « يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَمُبَشِّراً وَنَذِيراً » يعنى اى پيغمبر تو را فرستاديم تا شاهد و بيم و نويدآور باشى . و در آيت ديگر « ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَه النَّاسُ وَذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ » يعنى به آن روز مردم فراهم ميشوند كه روز مشهود است . من پرسيدم اينها كه نقل حديث مىكنند چه مردمى هستند ؟ گفتند :
اوّلى ابن عبّاس است و دوّمى عبد اللَّه عمر و سوّمى حسن بن عليّ عليهما السّلام 4 - شاهد : عرفه ، مشهود : قيامت 5 - عكرمه گفت : شاهد : فرشته است و مشهود
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 530
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٣٠