اين معنى منقول از يمن درست باشد در معنى مجازى استعمال شده است و معنى چنين است : اگر آدمى پرده در جلو كار خود گذارد پنهان نمىماند چون خود شاهد بر كار خود است .
تأويلات در هر دو آيه : چون آنچه آدمى كند در روان او استوار مىشود و خوى و خصلت او پاره هاى تن او را به صورت خود در مىآورد كه اگر ستمگر باشد دست او به صورت ستم نمودار مىشود و اگر سخن چينى كند زبان او به صورت سخن چينى ديده مىشود و اگر نكوكار بود دست او به صورت نيكى و بخشندگى نمودار مىشود و همچنين دگر پاره هاى تن پس گواه و شاهدى از جاى ديگر براى كار او لازم نيست كه روان و پاره هاى تن خود نمودار كار آدمى باشند هر چند پرده ها در جلو كار خود گذارد و يا بهانه ها تراشد و بياورد .
« لا تُحَرِّكْ بِه لِسانَكَ » 16 طبرى : 1 - چون قرآن به پيغمبر نازل ميشد مىخواست زود آن را بذهن خود سپارد و با شتاب لب به آن مىجنباند با اينجمله جلوگيرى از كار آن حضرت شده 2 - پيغمبر از ترس فراموش كردن قرآن آن را زياد تلاوت مىفرمود با اين آيه آگاهش كردند كه تو شتاب در خواندن قرآن مكن كه ما آن را فراهم مىكنيم و آماده ى خواندن مىنمائيم .
مجمع : اين آيه همانند آن آيه كه گفته شده است « لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُه » مقصود جلوگيرى پيغمبر است از شتاب در فرا گرفتن بلخى گفته است : مقصود پيغمبر و خواندن قرآن نيست چون آيات جلو و دنبال اين آيه نشان مىدهد كه روى سخن با مردم است در رستاخيز و نشانه اى از قرآن و احكام در اين آيه نيست و سرزنش آدميان است كه در آن روز شتاب سود ندارد و زبان به نوشته ى كارنامه ى خود جنباندن راه نجات نيست و مقصود اين است كه آن را با آرامش بخواند كه خود مىداند چه كرده است و چون آن را فراهم كرديم دنبال كند و گردن بنهد كه فرار از آن نتواند كرد اين بود سخن بلخى ، ولى رابطه ى اين آيه بجلو اين است كه چون سخن از رستاخيز بود پيغمبر
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 419
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤١٩