مىشود . پس بايد وارسى كرد كه در اين چند سوره چگونه گفته شده است « الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ » كه قسمتهاى درونى زمين است و ماه شكافته از زمين است ، و رقّ منشور كه اشاره است بدوران كاغذ و علم و تمدّن . و « الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ » كه اشاره است بقسمتهاى كشف شده ى مسكون و آبادان . و همه ى اينها براى يادآورى مردم است و تحريك به تحصيل علم و دانش .
نيشابورى : بعضى منجّمين گفتهاند : شايد صورتى خسوف مانند نمايان شده است كه پاره اى از ماه از چشم مردم پنهان شده است و چيزى مانند پاره ى ديگر ماه در فضا نمايان بوده است . ولى نقل و روايت صحيح بهتر است از قول منجّم . و مقصود از نزديكى قيامت نزديكى زمانى نيست بلكه نزديكى بعقل و آمادگى براى پذيرفتن مردم است كه چون آن را ديدند بفهمند كه قيامت هم به همين گونه شدنى است و نزديك بفهم و قبول است . و پس از ديدن آن مجالى براى انكار نماند .
نفحة الرّحمن نهاوندى : براى ثبوت شقّ القمر همين بس كه از قديم زمان ميان مسلمانان مسلَّم بوده است . و آنها كه شكّ در آن كردهاند كه چرا دگر - جاهاى دنيا نديدند ؟ سخنشان ارزش ندارد . چون بيشتر مردم متوجّه اين گونه حوادث مانند خسوف نمىشوند و شايد ابر بوده يا مردم خواب بودهاند يا اختلاف افق بوده و شايد براى مصلحتى خداوند بيشتر مردم را از ديدن اين حادثه محروم كرد تا حجّت بر حاضرين تمام باشد « 1 » .
فى ظلال القرآن : اين سوره از آغاز تا بانجام حمله ى ترسآور سختى است بدل كافر كه آن را مىلرزاند همچنان كه آرامش و دلگرمى دامنه دارى است براى مؤمن كه آن را آسوده مىدارد . جمله ها و آيات روى هدف بيم و نويد مانند
هامش
( 1 ) استاد ما مرحوم ميرزا ابو الحسن شعرانى در كتاب راه سعادت ( صفحهء 133 - 140 ) در موضوع شق القمر و شبهاتى كه در آن كردهاند بيان بسيار مبسوطى دارد كه مطالعه اش بسيار سودمند است . ( مصحّح )