است كه قرآن را بشبى فرخنده نازل كرد و در مقصود از آن كه شب قدر است اختلاف است كه كدام شب ؟ عدّه اى شب ماه رمضان گفتهاند كه كتب آسمانى صحف و تورات و زبور و انجيل در شبهاى اوّل و ششم و شانزدهم و هجدهم ، نازل شده است و قرآن بشب بيست و چهارم . بعضى گفتهاند : شب نيمه ى شعبان است .
« رَبِّ السَّماواتِ » 7 مجمع : كلمه ى « ربّ » با صداى جلو خوانده شده است تا خبر براى « هو » كه از جمله فهميده مىشود ، يعنى او پروردگار آسمان است و يا مبتدا باشد و خبرش جمله ى بعد « لا إِله » - الخ « و با صداى زير خواندهاند كه بدل از » ربّك « باشد يعنى پروردگار تو كه آفريننده ى آسمانها است .
« فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ » 9 مجمع : دو معنى كردهاند : 1 - جبّائى گفته است : يعنى در قرآن شكّ دارند و تو را و آن را ببازى مىگيرند و مسخره مىكنند 2 - بعضى گفتهاند : يعنى سرگرم به كار دنيا و آميزش با دوستان خود هستند .
كشف : يعنى : تقليد پدران خود مىكنند و در سخن بازى مىكنند كه در گفته شان سازش نيست و تناقض مىگويند .
« فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ » 10 در مقصود از اين اختلاف است :
بعضى گفتهاند : يعنى چون قريش با پيغمبر سرسختى كردند و آنها را نفرين كرد كه گرفتار گرسنگى شوند آنها گرفتار قحطى شدند و از گرسنگى جلو چشمشان سياه ميشد اين آيه براى دلدارى پيغمبر است كه چنين گرفتارى خواهد بود و مقصود از دخان همان سياهى جلو چشم آنها است . بعضى گفتهاند : مقصود دود است كه پيش از رسيدن قيامت مردم را فرا ميگيرد .
كليد فهم قرآن سنگلجىّ : بابن مسعود گفتند : اين را دود در قيامت معنى مىكنند ، گفت : كسى كه چيزى را نمىداند نگويد . به خدا قسم اين آيه براى گرفتارى اعراب نازل شد .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 499
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٩٩