ترساندن و وادار كردن . ولى آنها چون رفتار نكردهاند سرگردان ماندهاند ، 2 - يعنى ما كار آنها را در نظرشان آراستيم بوسيله ى ايجاد شهوت در آنها ولى خود نينديشيدند و آن را كه موظَّف بودند عمل نكردند و سرگردان ماندند .
« بِشِهابٍ قَبَسٍ » 7 مجمع : هر دو كلمه با تنوين جرّ قرائت شده است تا صفت و موصوف باشند و اوّل بدون تنوين نيز قرائت شده است .
« بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ » 8 طبرى : ابن عبّاس گفته است : يعنى نور خداوند است كه در درخت ديده مىشود ، قتاده گفته است : يعنى نور خداوند بوده است كه گفته شده است : فرخنده باشد آنكه در آتش است ، و مقصود از « مَنْ حَوْلَها » موسى است يا موسى و ملائكه .
مجمع : حسن بصرى و سعيد جبير گفتهاند : يعنى فرخنده است آنكه روشن كرده است اين نور و آتش را ، و بعضى گفتهاند : يعنى « بورك من في طلب النّار » فرخنده است آنكه در پى آتش است كه موسى باشد .
كشف : در مقصود از كلمه ى نار دو قول است : 1 - آتشى بوده است با روشنائى و سوزندگى مانند ديگر آتشها كه بگفته ى سعيد بن جبير يكى از حجابهاى خداوندى بوده است چون پيغمبر ( ص ) فرموده است « حجابه النّور لو كشفها لا حرقت سبحات وجهه كلّ شيء ادركه بصره » يعنى پرده ى حقّ نورى است كه اگر او آن را بردارد جلال و عظمت او بسوزاند هر آنچه آن را بيند ، و زان پس اين جمله را قرائت فرموده است : « أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ » پس معلوم مىشود آنجا كه موسى رفته است حجاب خداوندى بوده است كه به صورت آتش نمايان بوده است ، 2 - آن پرتوى بوده است كه سوزاندنى نبوده است چون از درختى سبز افروخته بود كه آن درخت خود كبود رنگ بود و هر چه افروختگى بيشتر ميشد سبزى درخت نمودارتر بود و مفسّرين گفتهاند : نار كه در آيه است نور خداوند بوده است كه موسى آن را آتش پنداشته است .
و هم در كشف الأسرار نوشته است : آن شب كه موسى در آن بيابان در تحيّر
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 463
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٦٣