باب ( يازدهم ) اعتقاد در احتراز از جدل
« 1 » ابن بابويه رحمة اللَّه عليه گويد :
جدل در معرفت خداوند منع شده جهت آنكه منجر مىشود به چيزى كه لايق او نيست .
و شخصى از حضرت صادق عليه السّلام معنى قول خدا :
وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى
را پرسيد ، فرمود چون سخن به خداوند رسد زبان نگاهداريد
هامش
( 1 ) فرموده است شيخ مفيد عليه الرحمه كه جدال بر دو قسم است يكى به حق و ديگرى بباطل ، پس جدال به حق امر شده است به آن و ترغيب شده است در آن ، و جدال بباطل نهى شده است از آن ، و جائز نميباشد استعمال آن . فرموده است خداوند تعالى از براى پيغمبر خود صلى اللّه عليه و آلهوَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ( سوره نحل آيه 126 ) پس امر فرموده است بجدال مخالفين و آن حجت آوردن از براى ايشان است زيرا كه جدال نبى ( ص ) حق مىباشد ؛ و فرموده است خداوند تعالى از براى كافه مسلمين :وَ لا تُجادِلُوا أَهْلَ الْكِتابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ( سوره عنكبوت آيه 45 ) پس مرخص فرموده است ايشان را در جدال اهل كتاب به حق و نهى فرموده است ايشان را از مجادله اهل كتاب بقبيح ، و حكايت فرموده است خداوند سبحانه از قوم نوح عليه السّلام و آنچه را كه گفتند در حق مجادلهء نوح از براى ايشان ، پس فرموده است خداوند سبحانه :يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدالَنا( سوره هود آيه 43 ) پس اگر بود جدال همهء آن باطل ، هر آينه امر نميفرمود خداوند تعالى پيغمبر خود را صلى اللّه عليه و آله به آن و استعمال نمينمودند آن را انبياء عليهم السّلام از جانب پروردگار و هر آينه اذن نميداد از براى مسلمانان در آن .
و اما جدال باطل پس بتحقيق كه بيان فرموده است خداوند تعالى آن را در قولش كه :الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ أَنَّى يُصْرَفُونَ( سورهء مؤمن آيه 71 ) پس مذمت فرموده است مجادلين در آيات را به جهت دفع آنها و انكار آنها و واقع ساختن شبههء در حق آيات و بتحقيق كه ذكر فرموده است خداوند تعالى از خليلش ابراهيم