كرده بوديد برگشتيد . آنگاه خدا آرامش خود را بر فرستادهء خود و بر مؤمنان فرود آورد . » در شرح حال فراريان و باقىماندگان نازل نمود و منظور از مؤمنان على عليه السّلام و كسانى است كه با او ثابت قدم باقى ماندند .
در آن هنگام كه على عليه السّلام با شمشير برهنه در جلو و پيشاپيش رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم دفاع مىكرد و عباس بن عبد المطلب از سمت راست و فضل بن عباس از جانب چپ و ابو سفيان بن حارث زمام مركب او را در دست داشت و نوفل و ربيعه فرزندان حارث و عبد اللَّه بن زبير بن عبد المطلب و عتبه و معتب دو فرزند ابى لهب دور پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم حلقه زده از او حراست مىكردند .
« 180 » رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به عمويش عباس كه صدايى رسا داشت فرمود : تا فراريان را با صداى بلند ، فرياد كند و عهد الهى كه با رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بستهاند ، به يادشان آورد ؛ عباس فرياد زد اى ياران پيامبر كه در زير درخت با او بيعت كرديد ( يا اصحاب بيعة الشجرة ) و اى اصحاب سورهء بقره به كجا مىرويد ؟ چرا عهد و پيمانى كه با خدا و رسولش بستهايد از ياد بردهايد ؟ برگرديد و ثابت قدم باشيد ، مردمى كه در تاريكى شب فرار كرده و رسول خدا را در بين دشمن تنها گذاشته بودند ، با شنيدن صداى وى و با توجه به اين كه در حال فرار به آنها نگاه مىكرد و همگى را مىشناخت ، از بالاى تپههاى مجاور ، فرود آمدند و با دلگرمى هر چه بيشتر دور رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اجتماع نموده و با رشادت ويژهاى حلقهء محاصرهء دشمن را شكستند .
« 181 » [ در گيرودار جنگ ] مردى از تيرهء هوازن كه ابو جرول نام داشت و با پرچم سياه رنگى [ به قصد كشتن رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ] در حركت بود ؛ على عليه السّلام او را از پاى در آورد و با
هامش
( 180 ) . ارشاد شيخ مفيد ، ج 1 ، باب دوم ، فصل 38 ، ص 128 ؛ كشف الغمة ، ج 1 ، ص 222 .
( 181 ) . ارشاد شيخ مفيد ، ج 1 ، باب دوم ، فصل 38 ، ص 129 ؛ كشف الغمة ، ج 1 ، ص 222 .