به نظر آنها بيشتر رضايتبخش مىرسد بپذيرند و آن را پايه و اساس رفتار و كردارشان قرار دهند و همان را به نسلهاى بعد انتقال دهند ، و هرگاه بازماندگان و افراد نسل بعد تحت تأثير فكر فيلسوفى جديد قرار گيرند ، در ظواهر رفتار و كردار سابق تجدد نظر خواهند كرد و زندگى خود را مطابق فكر جديد در قالب جديدى كه بر آنها عرضه شده خواهند ريخت . اكثر انقلابهايى كه در تاريخ بشر روى داده است نتيجه و محصول افكار فيلسوفان و متفكران و دانشمندان بوده است .
فيلسوفان و متفكران در هر عصرى ، هميشه كوشيدهاند تا افكار گذشتگان را اصلاح كنند و بهبود بخشند . بدين طريق ، اختلافات و تضادهاى فكرى آنها با يكديگر ، سير مستمر و بىانتهايى را به وجود آورده است !
هرچند فلاسفه تاكنون نتوانستهاند مفهوم واقعى و معناى كافى حقيقت ماهيت جهان را عرضه دارند ولى همه بر اساس رموز الهامآميز معتقد شدهاند كه جهان عبارت است از يك كل هماهنگ و موزون يا يك وحدت كلى ، به عبارت ديگر ، جهان به عنوان وحدت مكان - زمان شناخته شده است و آنان عقيده دارند كه جهان عبارت از اجزاى منفصل و منقطعى نيست كه تحت حكومت قوانين متعارض طبيعت اداره شود ، بلكه قوانين طبيعت همگانى و جاويد و لايزال است ، و اين قوانين براى همهء ازمنه و امكنه به صورت قاطع و يكنواخت نافذ و جارى خواهد بود .
عقيده به وحدت جهان عامل شاخص و بديهى مشترك در بين همهء متفكران و فيلسوفان و عالمان علوم طبيعى اعم از ايدهآليست و ماترياليست و رئاليست است . هيچ فيلسوف بزرگ يا عالم طبيعى دليل يا برهانى براى تأييد اين عقيده مطالبه نمىكند و هر يك از افراد
مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 470
مساهمون: أحمد أمين
ص٤٧٠