از آن پس مخصوصاً پس از قيام مسلمانان شبه قارهء هند كه در تلاش تحصيل استقلال به كوشش افتادند و بالاخص پس از تأسيس حكومت اسلامى پاكستان ، به جهات عديده موفّق شدم از منابع مختلف و مجارى متفرق از آثار فكرى و هنرى اين رهبر بزرگ بيشتر مستفيض گردم .
خوشبختانه پس از ايجاد پاكستان جلوهء اقبال در اجتماع ايران فزونى گرفت ، ولى بيشتر كسانى كه با شعر و شاعرى سر و كار دارند ، به حكم ذوق و قريحهء شاعرى به اقبالشناسى روى آوردند و اقبال هر يك به سهم خود در شناساندن اقبال به هموطنان ايرانى بذل جهد كردند . لكن از آنجايى كه شخصيت عظيم اين نابغهء شرقى با توجّه به تمام جنبههاى فكرى و علمى و هنرى و سياسى و اخلاقى ما فوق جنبههاى اخلاقى ما فوق جنبههاى شاعرى اوست و با توجّه به اينكه فقيد سعيد شعر و شاعرى را فقط ابزار كار و وسيلهء ابلاغ مأموريت و تبليغ پيام انسانيت خودش قرار داده است ، حيفم آمد كه فارسى زبانان ، او را شاعرى بدانند و از دريچهء چشم شعرا به او نظر افكنند . بدين سبب با قصدى خالص و نيتى پاك و منزه از شوائب رايج نفسانى كوشيدم تا با استفاده از منابع تحقيق ، در حدود قدرت ، جنبههاى متعدد و متكثر شخصيت عظيم وى را در در دسترس جويندگان راه حق و حقيقت و تشنگان زلال معرفت قرار دهم .
باشد كه جوانان متجدد و مسلمان ما از آشنايى با مكتب پرفيض اقبال مستفيض شوند و براى نسلهاى آينده بر اين منوال سرمشق فكر و هدايت گردند و با شور و نشاطى هرچه تمامتر به آرزوى بلند وى جامهء عمل بپوشانند ، كه مىگويد :
مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 214
مساهمون: أحمد أمين
ص٢١٤