ابو بكر گفت : حال كه توضيح خواستى بدان كه مردم طوعا و كرها به اسلام گردن نهادند و خداوند آنان را از ستم ستمگران در امان خود قرار داد ، آنان همسايگان خدا و در پناه اويند ، پس هر كس كه بر آنان ستم روا دارد پروردگار خود را كوچك شمرده ، به خدا سوگند يكى از شما گوسفند همسايه خود را به تعدى از او بگيرد خداوند يار و پشتيبان همسايهء اوست .
اين گذشت و ديرى نپاييد كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - از دنيا رحلت نمود ، پس من از جانشين رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - پرسش نمودم ، گفتند :
ابو بكر است .
گفتم : همان كسى كه مرا از امارت بازمىداشت ؟
گفتند : بله .
پس من بار سفر بسته به مدينه رفتم و در پى فرصتى بودم تا بطور خصوصى با او ديدار كنم تا اين كه چنين فرصتى دست داده به او گفتم : مرا مىشناسى ؟ من فلان فرزند فلانم ، آيا بخاطر دارى همان وصيتى را كه به من نمودى ؟
گفت : بله ، ولى رسول خدا از دنيا رحلت نمود و مردم تازهعهد به جاهليت ، از اينرو مىترسيدم دچار فتنه و فريب گردند ، و همانا كه يارانم مرا به اين كار وادار نمودند و پيوسته عذر مىآورد تا اين كه من عذرش را پذيرفتم « 1 » . . .
مؤلف : اينكه در خبر آمده : « همواره برايم عذر مىآورد تا اين كه عذرش را پذيرفتم » در پاسخش بايد گفت : مردى نزد ابراهيم نخعى عذرخواهى مىنمود .
ابراهيم به او گفت :
قد عذرتك غير معتذر * انّ المعاذير يشوبه الكذب
و هر كس خود به حقيقت عذرهايش آگاه است ، خداى تعالى فرمايد : «
بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ
؛ « 2 » بلكه انسان خود بر نيك و بد خويش
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 17 .
( 2 ) - سورهء قيامت ، آيهء 14 ، 15 .