در شرايط عام و مشترك و تحميل شده بر گروه زبانى و كاربرد آن نزد شاعر ، رماننويس يا خطيب ممكن نيست ؛ زيرا كه كلام گويندهء معمولى ممكن است تابع قاعداى باشد كه عدول از آن با توجّه به بيان فردى ديگر گويندگان سنجيده شود .
اما اديب ، زبان را آگاهانه و به قصد زيباشناسى و به خاطر زيبايىآفرينى به وسيلهء واژگان به كار مىگيرد . وى مثل نقاش و موسيقيدان است كه با رنگ و موسيقى عمل مىكنند . « 1 » بههمين خاطر برخى از شاگردانش مثل « مارسل كريسو » با او مخالفت كردند كه معتقد بود زبان فعاليتى است خلّاق كه شخص بيش از نظام اشاره يا رمزهاى مشترك در يك جامعهء خاص به كار مىگيرد . « 2 » او در ضمن بر آن است كه اثر ادبى همان ابزار ارتباط است و تمام جنبههاى زيبايى كه نويسنده بر اثر ادبى مىبخشد ، تنها ابزارى است براى جلب توجه كامل خواننده . اثر ادبى همان حوزهء بلامنازع سبكشناسى است ، چون انتخاب در آن آگاهانهتر است . « 3 »
ده سال پس از انتشار كتاب بالى مكتبى به نام سبكشناسى جديد پديد آمد كه به دانشمند آلمانى ليوسپتزر منسوب است . مىتوان گفت بيشتر مكاتب جديد سبكشناسى تحتتأثير مكتب او هستند ، مكتبى كه بر آن است كه ميان ويژگيهاى سبكى يك متن و فضاى روانى نويسنده رابطهء متقابل برقرار است . اين مكتب تكامل يافتهء عقيدهء دانشمند فرانسوى بوفون است كه سبك را چنين تعريف مىكند :
« سبك همان شخص است . » « 4 »
مكاتب سبكشناسى متعدد است و ديدگاه سبكشناسان با هم متفاوت ؛ رويكردهاى روشنى به وجود آمد كه هريك بر خلاف شيوهء ديگرى حركت مىكنند .
ما درصدد گزارش تاريخى آن نيستيم و تنها به ترسيم تصوير پيدايش و تحول سبكشناسى بسنده مىكنيم .
هامش
( 1 ) علم الاسلوب ، ص 75 .
( 2 )Linguistics and Style , p . 7 .( 3 ) الاسلوب و الاسلوبيه ، هاف ، صص 39 - 40 .
( 4 ) معجم المصطلحات العربيه ، ص 141 .