3 . لعل ، مثل آيهء وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبابَ . أَسْبابَ السَّماواتِ فَأَطَّلِعَ إِلى إِلهِ مُوسى « 1 » دانشمندان در اينكه تمنّى جزء انشاء است يا خبر اختلاف دارند ، ابن فارس و زركشى آن را جزء خبر مىدانند « 2 » و قزوينى و سيوطى جزء انشاء . « 3 » ملاحظه مىشود كه نمونههاى تمنّى بر دلالت اصلى خود باقى ماندهاند و به دلالتهاى ديگر مثل امر و نهى و استفهام خارج نمىشوند .
5 . نداء
. به وسيلهء حرف خاصّى كسى را فراخواندن . معانى ديگر آن به شرح زير مىباشد : 1 . اختصاص . مثل نداء است با اين تفاوت كه حرفى ندارد . مثل آيهء رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ « 4 » . اختصاص بر مدح دلالت دارد ، چون مراد خانوادهء ابراهيم ع هستند . « 5 » 2 . آگاهى دادن ، مثل ماجراى مريم ع : يا لَيْتَنِي مِتُّ قَبْلَ هذا « 6 » . چون حرف نداء خاص اسم است . 3 . تحسّر ، مثل آيهء يا حَسْرَةً عَلَى الْعِبادِ « 7 » ، يعنى اگر حسرت قابل نداء كردن است ، الآن وقت آن است . در اينكه نداء جزء انشاء باشد دانشمندان اختلاف نظر دارند . « 8 » اينها پارهاى از موضوعاتى هستند كه علماى بلاغت در بحث انشاء از آن سخن گفتهاند . ملاحظه مىشود كه آنها انشاء را اصل قرار داده و براى بيان معانى آن را به اقسامى تقسيم كردهاند .