جُنُوبُهُمْ وَ ظُهُورُهُمْ
« 1 » . چون منعكنندگان صدقه در دنيا وقتى فقير را مىديدند عبوسى مىكردند و وقتى با آنها در مجلسى بودند از فقير كناره مىگرفتند و به آنان پشت مىكردند . « 2 » لذا عذاب آنها در آخرت به حسب ترتيب علت آمده است .
16 . انتقال از نزديكتر به دور تر
در آيهء
يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ . الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً
« 3 » . مخاطبان بر قبلشان مقدم شدهاند چون از آنها نزديكترند و زمين بر آسمان مقدم شده است . يا انتقال از دور تر بر نزديكتر مثل آيهء
إِنَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ . وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ
« 4 » . آسمان بر زمين و مؤمنان بر مخاطبان مقدم شدهاند كه از آنها دورترند .
17 . بالا بردن
، مثل مقدم كردن پا بر دست در آيهء
أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِها أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِها
« 5 » . از عضو پست آغاز و به عضو برتر اوج گرفت . پاها را به راه رفتن نه قدرت توصيف نمود ، چون بطش گرفتن به سختى و قدرت است . پستتر را با پستتر آورد و برتر را با برتر .
18 . مراعات مفرد
. مفرد در اصل قبل از جمع است ، مثل آيهء
الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا
« 6 » . مال را كه مفرد است بر فرزندان كه جمع است مقدم نموده است . لذا وقتى از تمامى ثروت به مبالغ هنگفت تعبير مىشود آن را از فرزندان مؤخر نموده است . مثل آيهء
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ وَ الْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَ الْأَنْعامِ
« 7 » .
19 . برحذرداشتن و نفرت از چيزى
در آيهء
الزَّانِي لا يَنْكِحُ إِلَّا زانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً
« 8 » كه زنا را با شرك آورده و بر آن مقدم نموده است .
20 . ترساندن از چيزى
، مثل مقدم كردن بدبخت بر خوشبخت در آيهء
فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَ سَعِيدٌ
« 9 » . علت آن است كه كلام قبل از اين آيه بر بيم دادن و برحذرداشتن است و در
هامش
( 1 ) توبه : 35 .
( 2 ) الكشّاف ، ج 2 ، ص 188 ؛ و مجمع البيان ، ج 5 ، ص 26 .
( 3 ) بقره : 21 و 22 .
( 4 ) جاثيه ، 3 و 4 .
( 5 ) اعراف : 195 .
( 6 ) كهف : 64 .
( 7 ) آل عمران : 14 .
( 8 ) نور : 3 .
( 9 ) هود : 105 .