فاتحه را برمىگزينيم . مىگويد : « مجرور شدن مالك در آيهء مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ « 1 » مجاز است . يعنى مخاطب قرار دادن غايب و سپس بازگشت و خطاب قرار دادن در آيهء إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . « 2 » عنتره مىگويد :
« 3 » 2 . سطح مفردات ، مراد وى برهان بر عربى بودن واژگان قرآنى و خلوص آن از واژگان غير عربى است . هر شبههاى در باب عربى بودن قرآن ابو عبيده را به اين ديدگاه سوق مىداد كه « قرآن به زبان فصيح عربى نازل شده است و هركس پندارد كه در آن واژگان غير عربى هست ادّعاى بزرگى كرده است » . « 4 » اما دلالت كلمهء مجاز از نظر وى گاه در برابر حقيقت است و گاه مراد تفسير و يا معناست ؛ هرچند كه مانعى نيست كه مراد وى مجاز بلاغى باشد . مثلا در آيهء وَ أَرْسَلْنَا السَّماءَ عَلَيْهِمْ مِدْراراً « 5 » مىگويد آسمان در اينجا مجازا يعنى باران . گفته مىشود : « مازلنا فى سماء » يعنى « فى مطر » يا « مازلنا نطأ السماء » يعنى « اثر باران » . « 6 » يا اينكه اشارهء گذرايى به كنايه دارد . چنانكه در آيهء نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ « 7 » مىگويد مراد كنايه و تشبيه است . « 8 » نزديكترين دلالتهاى مجاز از نظر وى همان است كه معناى آن از اصل لغت ايجاد شده است و اصل يعنى انتقال به معناى عام . ممكن است دريافت ابو عبيده از كلمهء مجاز چنين روشن شود كه عبارت است از انتقال در بيان از وجهى به وجه ديگر . مثل انتقال در تشبيه از وجه شبه معروف به وجه شبه غير معروف . اين نكته براساس مطلبى است كه در علت تأليف كتاب آمده است و اين همان جوهر مفهوم اصطلاحى مجاز بلاغى است . بر اين اساس كه اين انتقال از تعبير قريب به تعبير بعيد براى غير عرب آشنا نيست ، ابو عبيده بر آن است