آگاهى به واژگان غريب آن دلالت دارد . « 1 »
روش ابن عباس با اقبال زبانشناسان مواجه شد و در سايهء سبكهاى عرب در كلامشان و ضربالمثلها به بررسى قرآن كريم پرداختند و سپس ايدهء وى رشد يافت و فراگير گشت و به گردآورى لغت و شعر از باديهها منجر گشت . دانشمندان به برگرفتن تمام چيزهايى پرداختند كه از زبان باديهنشينان به گوششان خورده بود تا آن را به سبكهاى قرآن ارائه و در تفسير از آن بهره گيرند . « 2 »
مراحل رويكرد زبانى
رويكرد زبانى بررسى سبك قرآن دو مرحله دارد :
مرحلهء نخست
مرحلهاى كه دانشمندان به تأكيد بر عربى بودن سبك قرآن از حيث واژگان و تركيبها پرداختند . آنها بر عربى بودن قرآن با همان شرايط جديدى كه جامعهء عربى را در زمان نزول فراگرفت و مبهم بودن معانى قرآن بر نسل جديد و ورود بيگانگان كه زبان اوليهشان از فهم معانى قرآن و مقاصد آن تحول يافته ، تأكيد مىكردند .
سيبويه ( درگذشتهء 180 ه ) دربارهء آيهء
وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ
« 3 » مىگويد : « شايسته نيست كه بگوييم در اينجا دعا هست ، چون كلام در آن صورت زشت مىگردد . اما مردم به زبانشان سخن مىگفتند و قرآن به زبانشان و آنچه قصد دارند نازل شده است . » « 4 »
وى به نزول قرآن به زبان عرب و مطابقت سبكهاى آن با سبكهاى آنان در كلام اشاره دارد .
سخن سيبويه تفاوتى را موجب مىشود كه ناشى از عربى بودن سبك قرآنى است ؛ يعنى اگر قرآن عربى است و سبكهاى كلام عربى در آن وجود دارد ، آيا دو
هامش
( 1 ) التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 75 .
( 2 ) تطور دراسات اعجاز القرآن ، ص 109 .
( 3 ) مطففين : 1 .
( 4 ) الكتاب ، ج 1 ، ص 331 .