واحد با معانى متعدّد واقع مىشود و اين همان حدود تعريف كريستال است ؛ پس دو تعريف با هم منطبق هستند ؛ البته اين با قطع نظر از امكان دستيابى به علّت چند معنايى و رابطه بين معانى مىباشد ، چون اين مسأله امرى است خارج از مشابهت و در حوزهء وظيفه تحليلگر زبان در بررسى متون به واسطهء تطبيق مىباشد .
اما آنچه كه به تشابه مشهور است در حقيقت اشتراكى بيهوده يا فريبنده بيش نيست زمانى كه آن را به تعريف عربى اشتراك ارتباط مىدهيم ، چون در دو واژهاى رخ مىدهد كه به نظر مىرسد يكى هستند و حال آنكه يكى نيستند . و يا واژگانى چون « إنّ » و « أنّ » شبيه آن ( اشتراك ) به نظر مىرسند .
دو معناى آن با هم متفاوتند و اصل دو واژه هم متفاوت است ؛ يعنى « أنّ » حرف تأكيد و غير متصرّف است و « أنّ يئنّ أنينا » فعلى است به معناى « ناليدن » .
امّا ظاهر دو واژه يكى است ؛ يعنى شكل ظاهرى هر دو يكى مىباشد « 1 » . و تطابق - آنگونه كه به نظر مىآيد - در آوا و نوشتار كلّى است .
تطابق جزئى در عربى تنها در نوشتار
Homography
« 2 » نيست ؛ چون زبان عربى همانگونه كه خوانده مىشود ، نوشته مىشود و ممكن نيست نوشتار از آوا متفاوت باشد ؛ البته اين مسأله نيز به بررسى بيشترى نياز دارد كه فعلا مجال آن نيست « 3 » .
آيا در خلال گردآورى واژگان مشترك دو واژهاى با اصل متفاوت و شكل متشابه يافت مىشود ؟ به عبارت ديگر آيا دانشمندان عرب مشترك فريبنده را در ضمن مشترك لفظى در هنگام تطبيق جاى مىدهند ؟ اين مسأله نياز به بررسى ويژهء آن دارد .
هامش
( 1 ) - از موارد مشترك فريبنده انواعى است كه در صفحهء هشت به نقل از الخصائص ابن جنّى ذكر كردهايم .
( 2 ) - مىتوان اين نوع را مطابق نوشتارى و بر دو قسمش يعنى مطابق آوايى و نوشتارى بناميم .
( 3 ) - چنين بررسيهاى دقيق كه مفيد است ، تأكيد دكتر عايشه عبد الرحمان است كه مىگويد : « زبان عربى ميان معانى به واسطهء اختلاف ميان مصادر و اسمها اختلاف مىافكند ؛ مثلا فعل « رأى » با توجه به مصدر و اسمهاى مشتق از آن معناى آن متفاوت است . يعنى : « رأى رأيا ، رأى رؤيا ، رأى رؤية » . بررسى نمونهها و تعريفهاى متفاوت بر اين قاعدهء مهمّ در فهم جزئيات نظام ساختار زبان عربى و همچنين گونههاى اشتراك لفظى ممكن است .