ولايت
خوب است معانى اوّليهء اين كلمه را به نقل از برخى لغويان ذكر كنيم . از سيبويه نقل كردهاند كه ، ولايت به فتح واو ، مصدر است ؛ و به كسر ، اسم . از ابن سكّيت هم نقل شده است ، ولايت به كسر واو قدرت ؛ و به فتح و كسر آن ، نصرت و يارى كردن است . راغب در مفردات مىگويد : « ولاء و توالي آن است كه بين دو چيز به گونهاى قرب و نزديكى حاصل شود كه بين آن دو آنچه كه از آنها نيست ، نباشد ؛ مثل قرب مكانى ، نسبت ، دين ، دوستى ، يارى كردن ، اعتقاد و . . . . » پيداست كه راغب به حصر معانى كلمهء ولايت پرداخته است ، و ما بايد سخن مجمل او را به تفصيل بيان كنيم .
راغب همچنين مىگويد : « به مؤمن گفته مىشود ولى اللّه نه مولا . و گفته مىشود :
خداوند ولى و مولاى مؤمنان است . » معناى اين سخن ، همانگونه كه علّامه طباطبايى در تفسير آيهء
أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
« 1 » گفته است ، بيان شده است . او مىگويد : « به اين دليل ، ولى بر هر دو طرف ولايت ، و به خصوص با نظر به اين كه هريك از آن دو به ديگرى كمك مىكند نه غير از او را ، اطلاق مىشود . پس ، خداوند ولى بندهء مؤمن است ؛ چون به كار او توجّه دارد و به تدبير امور او پرداخته ، و او را به راه مستقيم هدايت مىكند و به امر و نهى آنچه كه شايسته يا ناشايست است مىپردازد و او را در دنيا و آخرت
هامش
( 1 ) - يونس ( 10 ) آيهء 62 : آگاه باشيد ! كه بر دوستان خدا نه بيمى است و نه آنان اندوهگين مىشوند .