وقت
معناى وقت در قرآن ، تنها به زمان محدود نمىشود - هرچند كه در هر آيهاى كه آمده مراد زمان است - بلكه گاهى به معناى مكان هم آمده است :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقِيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ
« 1 » . مواقيت جمع ميقات است ، و زمان تعيين شده براى فعل ، و همچنين مكان مشخص فعل ؛ مثل « ميقات اهل الشّام » و « ميقات اهل اليمن » . چنان كه حج ، هم روزهايى مشخّص و محدود و هم مكان مشخص دارد . نويسندهء مجمع البيان در فرق بين ميقات و وقت مىگويد : « ميقات آن مدّت زمانى است كه تعيين شده تا در آن كارى انجام گيرد ؛ و وقت ، وقت و اندازهء يك چيز را گويند . لذا گفته مىشود : مواقيت الحجّ ، كه مكانهايى است كه براى احرام درنظر گرفتهاند . »
راغب در مفردات مىگويد : « وقت نهايت زمان فرض شده براى كارى است ، و لذا تقريبا تعيين شده گفته مىشود ؛ مثلا مىگويند : وقت كذا ، جعلت له وقتا . در قرآن هم آمده است :
إِنَّ الصَّلاةَ كانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتاباً مَوْقُوتاً
« 2 » ؛ و يا
وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ
« 3 » . و ميقات وقت
هامش
( 1 ) - بقره ( 2 ) آيهء 189 : دربارهء ( حكمت ) هلالها ( ى ماه ) از تو مىپرسند ، بگو : آنها ( شاخص ) گاه شمارى براى مردم و ( موسم ) حجاند .
( 2 ) - نساء ( 4 ) آيهء 103 : نماز بر مؤمنان ، در اوقات معين مقرّر شده است .
( 3 ) - مرسلات ( 77 ) آيهء 11 : و آنگاه كه پيامبران به ميقات آيند .