تفسير كرده است و دربارهء
حَمَّالَةَ الْحَطَبِ
« 1 » گفته شد : « سخنچين » .
در احاديثى صحيح ، از پيامبر نقل شده است كه فرمودند : « شخص سخنچين وارد بهشت نمىشود . » ؛ و « محبوبترين شما و بهترين شما از نظر اخلاق كسانىاند كه الفت مىگيرند و مورد الفت واقع مىشوند . و بدترين شما سخنچينان شمايند كه در بين برادران جدايى مىافكنند و در پى عيب انسانهاى بى عيب برمىآيند . » ؛ و « مىخواهيد بدترين شما را به شما خبر دهم ؟ گفتند : آرى . فرمود : سخنچينانى كه به فساد در بين دوستان مىپردازند و براى پاكان عيب مىجويند . » ابوذر از پيامبر ( ص ) نقل مىكند كه فرمود : « هركس عليه مسلمانى كلمهاى شايع كند تا او را بدنام كند ، خداوند او را در قيامت بدنام خواهد كرد . »
بايد يادآور شويم كه قرآن كريم ، نفوذ شيطان در قلب و به دام افكندن انسانها را به همزات توصيف نموده است ، و مىگويد :
وَ قُلْ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطِينِ وَ أَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ
« 2 » . نويسندهء مجمع البيان مىگويد : « همزهء شيطان ، همان واداشتن به گناهان مىباشد . » قمى در تفسيرش مىگويد : « وسوسهء شيطان در قلب را گويند . » پس همزات شيطانها همان حضور شيطان در قلب از طريق فريب و وسوسه است . آيا چيزى بيش از متاع و لذات دنيا پيرامون قلب به فريب و وسوسهء آن مشغولند ؟
انسان ، در ظاهر حواسى پنجگانه دارد كه اخبار امور خوب و لذيذ را به نفس مىرسانند ؛ و نفس هم لشكريانى پنهان دارد كه اين خبرها را به او مىآموزند و اين احوال را به شكلى فريبنده و جذّاب براى آن شرح مىكنند . از جملهء اين لشكريان ، خيال است كه به تجزيه و تركيب و دور و نزديك كردن مىپردازد تا شهوت نفس غليان يابد و ميل آن به اين يا آن شىء زياد شود . پس حركت خيال همان عنصرى است كه بهواسطهء آن وسوسهء شيطان به نفس راه مىيابد ، و لذا محل خطاب وحى و هشدار دادن پيامبران و رهبران مصلح است .
شايد خيال همان نفس باشد كه قادر است به صورت مناسب براى نفس ظهور كند !
هامش
( 1 ) - مسد ( 11 ) آيهء 4 : آن هيمهكش [ آتشافروز ] .
( 2 ) - مؤمنون ( 23 ) آيات 97 و 98 : و بگو : « پروردگارا ! از وسوسههاى شيطانها به تو پناه مىبرم . » و پناه بر تو پروردگارا ! از اين كه نزد من حاضر شوند .