نُوراً
« 1 » . تخصيص شمس به ضوء ( پرتو ) و ماه به نور از آن جهت است كه ضوء ( پرتو ) از نور خاصتر است . و فرمود :
وَ قَمَراً مُنِيراً
« 2 » ؛ يعنى داراى نور . و گاهى عام است :
وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ
« 3 » .
نور اخروى هم به نظر راغب نورى است كه مؤمن بهوسيلهء آن در آخرت زندگى مىكند و همان نور عملش و مغفرت و رضوان پروردگار اوست :
يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ
« 4 » ؛
وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنا أَتْمِمْ لَنا نُورَنا
« 5 » ؛
انْظُرُونا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ
« 6 » ؛ و
فَالْتَمِسُوا نُوراً
« 7 » . بدين ترتيب ، معانى نور در قرآن به قرار زير است : ديدن ، روشن كردن ، هدايت ، ايمان ، قرآن ، حسنات ، ارشاد ، آرامش ، توبه ، ذكر و شكر و هر آنچه كه به نوعى به اين مفاهيم ارتباط مىيابند .
يكى از معانى بسيار گسترده و عميق و فراگير نور ، وجود است . وجود اشياء ، همان ظهور آنها به قدرت آفريدگار است . راغب مىگويد : « خداوند خود را نور ناميد ، از آن جهت كه منوّر است :
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
« 8 » ، كه به خاطر مبالغهء فعل اوست . » سلطان محمّد گنابادى در شرح آيهء نور مىگويد : « نور ، اسمى است براى ظاهر ذاتى بدون وساطت چيز ديگر ، كه موجب ظهور چيز ديگر مىشود . » منظور او آن است كه ، وجود به طور تحقيق و اصالت از آن خداوند است ، امّا ساير انوار كه همان وجود اشياست ، هرچند كه به ذات ظاهرند ، امّا به علّتى براى ظهور و شكل و ماهيّت و صورت و قلب و روح و حتى جسم
هامش
( 1 ) - يونس ( 10 ) آيهء 5 : اوست كسى كه خورشيد را روشن و ماه را تابان كرده است .
( 2 ) - فرقان ( 25 ) آيهء 61 : ماهى نوربخش .
( 3 ) - انعام ( 6 ) آيهء 1 : تاريكيها و روشنايى را پديد آورد .
( 4 ) - حديد ( 57 ) آيهء 12 : نورشان پيشاپيششان روان است .
( 5 ) - تحريم ( 66 ) آيهء 8 : و كسانى را كه به همراه او ايمان آورده بودند [ خوار نمىگرداند ] نورشان از پيشاپيش آنها و سمت راستشان ، روان است . مىگويند : پروردگارا ! نور ما را براى ما كامل گردان !
( 6 ) - حديد ( 57 ) آيهء 13 : ما را مهلت دهيد تا از نورتان برگيريم .
( 7 ) - همان : و نورى درخواست كنيد .
( 8 ) - نور ( 24 ) آيهء 35 : خدا نور آسمانها و زمين است .