ميثاق ( عهد و پيمان )
ميثاق ، همان عهد و پيمان محكم و استوار است از « وثقت الشىء » يعنى « احكمته شدّا و ربطا » ( آن را محكم و سخت بستم ) . يعنى پيمان بستن بر وديعهاى مثل قول و ملك و مانند آن . بارزترين معانى آن در قرآن و مهمترين آن ، پذيرش امانتى است كه همه جز انسان از آن ابا ورزيدند . به معناى ايمان ، توحيد و اعتقاد به اين كه او مبدأ و معاد است ، هم مىباشد .
امّا آنچه كه در محافل علمى مطرح است و فكر و انديشه را به آن سو مىكشاند ، عهد و پيمانى است كه بر پيامبران گرفته شده است ؛ از جمله ، نخستين پيمانى كه از فرزندان آدم گرفته شد .
امّا پيمان پيامبران در آيهء
وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ
« 1 » ، اقوال گوناگون و آرا و اجتهاد مقدّر است ، كه بيشتر آنها در كتابهاى تفسيرى آمده است . امّا بهترين آن ، كه بتوان بر آن در بررسى آراى دقيق تكيه كرد ، رأى شريف رضى در كتاب حقائق التاويل است ، كه دربردارندهء بهترين و دقيقترين آنهاست . از جمله مطلبى است كه از مسلم بن بحر نقل مىكند : « مراد از آن ، پيمانى است كه پيامبران از امّتهاى خود در ايمان آوردن به آنها گرفتهاند ، كه به همهء آنچه كه در كتابهاى نازل شده ايمان بياورند ؛ و در آنها به پيامبرى محمّد ( ص ) ، كه خداوند او را در پى رسولان پيشين مبعوث خواهد نمود و توحيد و اخلاص
هامش
( 1 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 81 : و چنين بود كه خداوند از پيامبران پيمان گرفت ، كه چون به شما كتاب و حكمت بخشيديم .