آياتِنا
« 1 » ؛ و
وَ إِذا مَسَّكُمُ الضُّرُّ
« 2 » . حسين بن محمّد دامغانى در اين معنا با او موافق است ، ولى با اندكى اختلاف ، مس را به معناى اصابت مطلق مىداند ، بى آن كه آن را تنها به آزار و اذيّت محدود نمايد يا تخصيص دهد . اين مطلب را كتاب قاموس القرآن يا اصلاح الوجوه و النظائر فى القرآن الكريم ذكر كرده است . به نظر او ، مس گاهى به معناى آزار و عذاب است ، و گاهى به معناى شادى و نعمت ، و به اين آيات استشهاد مىكند :
مَسَّ آباءَنَا الضَّرَّاءُ وَ السَّرَّاءُ
« 3 » ؛ يعنى به پدران ما سختى و راحتى رسيد . و آيهء
لا يَمَسُّهُمْ فِيها نَصَبٌ
« 4 » ؛ يعنى به آنها اصابت نكرده است . و آيهء
إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ
« 5 » ؛ يعنى به شما نيكى و حسنهاى رسيد .
به مس و مسيس هم از باب كنايه ، جماع گفته مىشود . و گفته شد : « مسّها و ماسّها » .
در قرآن آمده است :
« وَ إِنْ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ »
« 6 » ؛ و
« لا جُناحَ عَلَيْكُمْ إِنْ طَلَّقْتُمُ النِّساءَ ما لَمْ تَمَسُّوهُنَّ »
« 7 » ؛ يعنى قبل از جماع و نزديكى . مثل آن ملامسه هم مىباشد . در آيهء
أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ
« 8 » به معناى آميزش است نه لمس با دست و ديگر اعضاى بدن . امّا در آيهاى كه به داستان مريم ( ع ) اشاره شده است :
وَ لَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ
« 9 » ؛ يعنى جماع چه به طريق مشروع و چه غير مشروع ؛ يعنى مطلق لمس كردن و نزديكى .
و در داستان موسى ( ع ) و سامرى ، وقتى كه سامرى بتى به شكل گوساله ساخت ، آمده است :
فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَياةِ أَنْ تَقُولَ لا مِساسَ
« 10 » ، كه حكم به طرد دروغگو از جامعه است ،
هامش
( 1 ) - يونس ( 10 ) آيهء 21 : به ناگاه آنان را در آيات ما نيرنگى است .
( 2 ) - نحل ( 16 ) آيهء 53 : پس چون آسيبى به شما رسيد .
( 3 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 95 : به پدران ما هم رنج و راحت مىرسيد .
( 4 ) - حجر ( 15 ) آيهء 48 : نه به آنان در آنجا خستگى و ماندگى مىرسد .
( 5 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 120 : اگر به شما خيرى برسد .
( 6 ) - بقره ( 2 ) آيهء 237 : و اگر پيش از نزديكى با آنان ، خواستيد ، طلاقشان بدهيد .
( 7 ) - همان ، آيهء 236 : بر شما گناهى نيست كه زنانى را كه با آنان نزديكى نكرده طلاق دهيد .
( 8 ) - نساء ( 4 ) آيهء 43 : يا با زنان تماس [ جنسى ] گرفتيد .
( 9 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 47 : دست هيچ بشرى به من نرسيده است .
( 10 ) - طه ( 20 ) آيهء 97 : گفت : پس برو و بدان كه جزاى تو اين است كه در زندگى بگويى به من نزديك مشويد .