زينب صغرى و امّ كلثوم صغرى از كنيز و امّ ولد بودهاند چنان كه مصعب الزبيرى در نسب قريش گفته و در « تاريخ طبرى » و ديگر كتابها آمده است .
خلاصه آنكه حضرت على عليه السّلام دو دختر به نام امّ كلثوم داشته است ، امّ كلثوم كبرى از حضرت زهرا و امّ كلثوم صغرى از امّ ولد و براى هيچ يك از آن دو اسمى شناخته نشده است .
در اخبار آمده كه عمر به زور با امّ كلثوم ازدواج كرده است . سيّد مرتضى رحمه اللّه در اين باره رسالهاى دارد كه بر اين مطلب اصرار و پافشارى كرده ديگران بر انكار مطلب اصرار ورزيدهاند . . . .
حضرت صادق عليه السّلام فرمود : پس از آنكه عمر امّ كلثوم را خواستگارى كرد . . .
( حديث گذشته را آورد ) .
و در « نسب قريش » مصعب الزبيرى گويد : امّ كلثوم و پسرش زيد بن عمر مردند و دو صيحه بر آن دو وارد شد و مشخّص نگرديد كه كدام يك از آن دو تن جلوتر مرده است و از يكديگر ارث نبردند .
شيخ نيز مانند اين روايت را نقل كرده است : و گفتهاند كه وى از او دخترى به نام رقيّه نيز داشته است . بلاذرى دخترى ديگر به نام فاطمه را نيز افزوده است . و غير از او فرد ديگرى را نديدم كه چنين گفته باشد .
در « معارف » ابن قتيبه آمده كه پس از عمر محمّد بن جعفر با او ازدواج كرده است و پيش از آنكه امّ كلثوم بميرد ، او خود مرده و پس از فوت او بار ديگر با عون بن جعفر ازدواج كرد و در همسرى با او از دنيا رفت .
در « نسب قريش » آمده است : پس از عمر ، عون بن جعفر با او ازدواج كرد و پس از مرگ او عبد اللّه بن جعفر با او ازدواج نمود و او نيز پس از مدّتى از دنيا رفت . « 1 »
به هر حال ، اگر اين داستان درست بوده و از حقيقت برخوردار باشد ، خود گواه بر شدّت مظلوميّت حضرت على عليه السّلام بوده و بيان كنندهء جوّ سياسى حاكم بر مسلمانان در آن زمان است .
هامش
( 1 ) قاموس الرجال ، ج 10 ص 205 .