حال اگر نظريّهء اوّل درست باشد رؤيت حضرت در هيچ مكانى ميسّر نخواهد بود و نشان دادن مكان ، خطرى نخواهد داشت ، و جز اين نيست كه طبق نظريّهء دوم است كه خطر موجود خواهد بود .
خبر ديگر ، مطلبى است كه ابو سهل نوبختى ، در پاسخ اين سؤال كه :
« چگونه سفارت بجاى تو به شيخ ابو القاسم حسين بن روح داده شد ؟ » ابراز داشته و گفته است :
« آنان به آنچه برمىگزينند داناترند . من شخصى هستم كه با مخالفين برخورد دارم و با آنها مناظره و گفتگو مىكنم و اگر جاى حضرت را همچون حسين بن روح بدانم و در تنگنا قرار گيرم ، امكان نشان دادن آن در من بيشتر است . و ليكن ابو القاسم اگر حضرت را زير دامن داشته باشد و خود با قيچى تكّهتكّه شود ، دامان را از روى وى برنخواهد داشت . » « 9 »
( 1 ) بديهى است كه طبق نظريّهء اوّل اين احتياط و سرّ نگهدارى معنايى و لزومى نمىيابد ، ولى با نظريّهء دوم سازگار است ؛ چرا كه نشان دادن مكان مستلزم پردهبردارى از روى شخصيّت و عنوان حضرت خواهد شد . كسى كه اين سخن را مىگويد شخصيّتى همچون ابو سهل نوبختى است كه از حيث بزرگوارى و ارجمندى به پايهاى است كه شايستگى سفارت و نيابت در او مىباشد و از اينرو در اين روايت مورد سؤال واقع شده كه چرا از او چشمپوشى و بجاى او حسين بن روح به اين مقام رسيده است .
اين بود نمونهاى از اخبار و رواياتى كه بر درستى نظريّهء دوم و بطلان نظريّهء اوّل دلالت مىكرد . در اين زمينه رواياتى ديگر نيز وجود دارد كه سخن را با ذكر آنها بدرازا نمىكشيم .
( 2 ) راه دوم :
استفاده از قاعده و قانون معجزات كه مىگفت : معجزه وقتى انجام مىشود كه برپا داشتن و اثبات حق بر آن متوقّف باشد ، ولى اگر چنين نباشد و بدون
هامش
( 9 ) غيبت شيخ طوسى / 240 .