روايت دوم :
( 1 ) ابن ماجه « 9 » ، و ترمذى « 10 » ، در حديثى كه قبلا نيز قسمتى از آن را نقل كرديم ، از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - روايت كردهاند كه آن حضرت فرمود :
« پيش روى شما ، دوران صبر و پايدارى است . صبر در اين زمانه ، همچون گرفتن پارههاى آتش در مشت است . آن كس كه در اين زمانه عمل كند و بكوشد ، پاداش پنجاه نفر دارد كه در زمانهء ديگر ، اين گونه كارى انجام دهند . »
( 2 ) يك عمل واحد ، فضيلت و پاداشش به نسبت فداكارى و زحمتى است كه در راه آن كشيده مىشود ، كه اگر از خودگذشتگى و فداكارى به اوج خود رسيد ، تا آنجا كه نگهدارى دين همچون نگهدارى آتش در مشت شد ، فضيلت و اجرش بدين پايه مىرسد كه رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - فرمود . و اجر يك عمل از يك نفر در چنين شرايطى ، همچون انجام دادن همين عمل است از پنجاه نفر در حالتى آسانتر و راحتتر .
عدد پنجاه در اين روايت ، طبيعتا بيانگر عدد خاصّ و محدود نيست ، بلكه مقصود ، كثرت و زيادتى مىباشد ؛ همچون فرمايش خداوند در قرآن مجيد كه مىفرمايد :
إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً
« 11 » يعنى : اگر هفتاد بار براى آنان استغفار كنى .
بنابراين منافاتى نخواهد داشت كه بگوئيم فضيلت عمل يك انسان پايدار و صابر در برخى شرايط ، و به تناسب زحمت و رنج و كوشش او ، گاهى به چندين برابر اين مقدار ( عمل پنجاه نفر ) نيز مىرسد .
روايت سوم :
( 3 ) كلينى در كافى « 12 » از عمّار ساباطى روايت كرده است كه گويد :
هامش
( 9 ) سنن ابن ماجه 2 / 1331 .
( 10 ) صحيح ترمذي 2 / 437 .
( 11 ) توبه / 80 .
( 12 ) كافى 1 / 333 - 334 ، ح 2 .