غيبت حضرت مهدى - ارواحنا - فداه - باشد ، اين دو جهت را دارا است ؛ زيرا معتقد است كه در زمان آن حضرت به سر مىبرد و در عقيده و ايمان با آن حضرت همراه است . و امّا اينكه شخص هيئت و شمايل امام خود را بشناسد و تشخيص دهد ، هيچگونه دخالتى در صدق مفهوم همراهى با حضرت و با وى بودن ، ندارد .
( 1 ) و به تعبير دقيقتر ، آنچه كه روايت بر آن تأكيد دارد ، آن است كه امر امامت و حكومت امام - عليه السلام - از ترس ستمگران پوشيده و پنهان باشد ، و فردى كه معتقد به او است ، در عقيده و رفتار خود ، از او تبعيّت كند . و اين حالت در دوران غيبت براى يك فرد با اخلاص كاملا صدق مىكند ؛ چنان كه در دوران زندگى ديگر امامان نيز به همين صورت بوده است ، زيرا هر دو دوره داراى فتنهها و انحرافات و سركوبى حق و پنهانى امام مىباشد ، و مشخّص بودن امام و آشكارى ظاهر وى در اين جهت چندان دخالتى ندارد .
( 2 ) 2 ) بر فرض بپذيريم كه غيبت امام ، مانع از اين است كه بودن با او صدق كند و يا فراتر از آن بر فرض عدم اعتقاد به غيبت حضرت مهدى مىگوييم بازهم مىتوان فضيلتى را كه در اين روايت ذكر شده شامل افراد با اخلاصى دانست كه در دوران فتنه و انحراف به سر مىبرند . زيرا آنچه كه موجب فضيلت و برترى مىشود و در آزمايش الهى ، پايه و اصل به حساب مىآيد ، همان ترس از ظلم و جهتگيرى هميشگى در مقابل حيله و نيرنگ دشمنان و روياروئى با منحرفين است ؛ و كوشش و پرستش در شرايط خوف ، برتر و والاتر است از عبادت و هرگونه كارى در دورهء راحتى و آسايش . و اين حالت در اين دورههاى اخير ، به همانگونه كه در دوران زندگى ائمّه - سلام اللّه عليهم - وجود داشته ، موجود است ، و تفاوتى با يكديگر ندارند ؛ زيرا هر دو دوره از دورههاى فتنه و انحراف مىباشد ، بلكه مىتوان گفت در اين ساليان اخير ، ترس و مشكلات از چندين جهت از زمان ائمّه - سلام اللّه عليهم - بيشتر بوده است :
( 3 ) 1 ) در دوران ائمّه - عليهم السلام - حكومتهاى موجود ، چه مصلح و چه منحرف هر چه بودند ، بازهم به نام اسلام حكومت مىكردند و مدّعى بودند كه اسلام را در جامعه پياده مىكنند ( و اسم اسلام و عنوان آن در جامعه رسميّت و
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 463
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٤٦٣