لكن گروه دوم ، در يك جامعهء اسلامى وجود نخواهد داشت ، چه در دوران حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - و چه در زمان ظهور حضرت بقيّة اللّه - عليه السلام - بلكه مخصوص دورهء فتنه و انحراف ، يعنى همين دورههاى زندگى ما ، مىباشد ، كه مىبينيم معروف ، منكر ؛ و منكر ، معروف گشته است ، و افراد با اخلاص با وجود پاكى و اخلاص و كارآمديشان از متن زندگى اجتماعى و دخالت در امور طرد گشتهاند . « 4 »
( 1 ) زمينهء دوم : گروه اوّل فداكارى و از خودگذشتگيها منسجم و هماهنگ با عقيدهء شخص است و فرد در آن هيچگونه رويارويى با عقيده و يا منافاتى با مقتضيات آن نمىيابد . زيرا كه اقدام به اين فداكاريها مطابق تعاليم عقيدهء او و به صلاح دعوت به آن است .
امّا گروه دوم ، به طور مستقيم ، يك جبههگيرى و رو در روئى با عقيدهء او را در بر دارد و تحمّل آنها ، به خاطر آن است كه فرد داراى ايمان است و مىخواهد بر عقيده و ايمانش استوار باشد ، و در راه حق و حقيقت ، تلاش نمايد .
( 2 ) زمينهء سوم : گروه دوم از دشواريها ، بيشتر موجب آزردگى خاطر است و تحمّلش براى فرد مشكلتر مىباشد ؛ زيرا گروه اوّل از مشكلات هر اندازه هم كه سخت و دشوار باشد ، لكن از آنجا كه انسان آنها را با اختيار و از روى ميل انجام مىدهد برايش قابل تحمّل و در مواردى شيرين و گوارا مىباشد ، زيرا حلاوت ايمان و نورانيّت عمل صالح را در آن مىبيند ؛ لكن گروه دوم ، با ناچارى و درماندگى و تلخى همراه است ، و اگر اتّكاى انسان به خداوند و رهبرش حضرت بقيّة اللّه - ارواحنا فداه - نباشد ، از بين مىرود و هلاك مىشود .
( 3 ) به هر حال ، روشن است كه تحمّل هر دو نوع فداكارى با هم - چنان كه در دورهء غيبت لازمهء حالت كلّى انجام وظيفه است - سختتر و پيچيدهتر از تحمّل تنها
هامش
( 4 ) در اينجا بايد توجه داشت كه مقصود از اين زمانه ، اولا زمان غيبت كبرى بطور كلّى است ، و ثانيا ناظر به تمام جهان اسلام و عموم كشورهاى جهانى است و يك گوشه از دنيا مقصود نيست . ( مترجم )